پایان رویای پرواز ارزان در اروپا؟
جهش بهای سوخت هواپیما در اروپا، شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت را به کاهش پروازها و بازنگری در سیاستهای اقتصادی خود واداشته و هشدارها درباره افزایش چشمگیر قیمت بلیت‌ها در ماه‌های آینده، نگرانی‌های تازه‌ای را درباره آینده سفرهای هوایی ارزان در این قاره برانگیخته است.
به گزارش پارس نیوز، گروه هواپیمایی لوفت‌هانزای آلمان امروز (سه‌شنبه سوم نوامبر ۱۲ آبان) با اعلام اینکه هزینه سوخت این شرکت در سال جاری میلادی به ۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون یورو خواهد رسید، پیش‌بینی سود سالانه خود را کاهش داد.
این شرکت اعلام کرد که افزایش هزینه سوخت، فشار سنگینی بر فعالیت‌های آن وارد کرده و دستیابی به اهداف مالی پیشین را دشوار ساخته است.
این تحول تنها یک روز پس از آن رخ داد که شرکت هواپیمایی رایان‌ایر، بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی اروپا از نظر شمار مسافران، درباره افزایش دورقمی قیمت بلیت‌ها در تابستان آینده هشدار داد.
در همین حال، شرکت‌های ارزان‌قیمت دیگری مانند ایزی‌جت، ویزایر و نروژین نیز از کاهش ظرفیت پروازی، افزایش هزینه‌ها و دشوارتر شدن شرایط رقابت در بازار حمل‌ونقل هوایی اروپا خبر داده‌اند.
مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که افزایش بهای انرژی دیگر تنها یک مشکل مالی برای شرکت‌های هواپیمایی نیست و به‌تدریج یکی از ویژگی‌های اصلی بازار سفر در اروپا، یعنی دسترسی به پروازهای ارزان‌قیمت را با چالش روبه‌رو کرده است.
مایکل اولیری مدیرعامل رایان‌ایر، اعلام کرد که شرکت‌های هواپیمایی اروپا در سال ۲۰۲۷ با افزایش قابل‌توجه هزینه سوخت مواجه خواهند شد و به همین دلیل انتظار می‌رود قیمت بلیت پروازهای کوتاه‌برد به‌طور چشمگیری افزایش یابد.
وی پیش‌بینی کرد که بهای بلیت‌ها در سال آینده ممکن است افزایش دورقمی داشته باشد و گفت که رایان‌ایر برای جبران افزایش هزینه سوخت خود به رشد حدود ۲۰ درصدی قیمت بلیت‌ها نیاز دارد. وی در همین حال عنوان کرد که تحقق چنین افزایشی قطعی نیست و ممکن است شرکت ناچار شود بخشی از فشار هزینه‌ها را از راه‌های دیگری جبران کند.
بر اساس گزارش مالی رایان‌ایر، پیش‌بینی می‌شود هزینه سوخت این شرکت در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۸ حدود دو میلیارد یورو، معادل نزدیک به ۳۳ درصد، افزایش یابد.
این افزایش عمدتاً در دوره‌ای اتفاق خواهد افتاد که قراردادهای پیشین خرید سوخت با قیمت‌های پایین‌تر به پایان می‌رسند و شرکت ناچار می‌شود بخش بیشتری از نیاز خود را با قیمت‌های جدید تأمین کند.
موضوع از آن جهت مهم است که نتایج مالی رایان‌ایر نشان می‌دهد سود خالص این شرکت در شش ماه منتهی به سپتامبر ۲۰۲۶ با کاهش ۱۵ درصدی به دو میلیارد و ۱۵۰ میلیون یورو رسیده است.
این کاهش در شرایطی ثبت شده که شمار مسافران شرکت شش درصد افزایش یافته، اما میانگین قیمت بلیت‌ها چهار درصد کاهش داشته و هزینه‌های عملیاتی ۱۰ درصد بالا رفته است.
به عبارت دیگر، حتی افزایش شمار مسافران نیز نتوانسته فشار ناشی از رشد هزینه‌ها را خنثی کند. چنین وضعیتی برای شرکت‌هایی که مدل اقتصادی آنها بر فروش گسترده بلیت‌های ارزان و جذب شمار زیادی مسافر استوار است، یک چالش جدی محسوب می‌شود.
رایان‌ایر همچنین اعلام کرده است که برای مقابله با شرایط جدید، اقداماتی مانند بازنگری در قراردادهای فرودگاهی، کاهش هزینه‌های عملیاتی، احتمال توقف موقت افزایش حقوق کارکنان و استفاده گسترده‌تر از هوش مصنوعی را بررسی می‌کند.
اما نشانه‌های بحران تنها به رایان‌ایر محدود نمی‌شود.
شرکت هواپیمایی ایزی‌جت انگلیس نیز در ماه اکتبر اعلام کرد که حدود ۷۰۰ هزار صندلی دیگر را از برنامه پروازهای زمستانی خود حذف می‌کند. این تصمیم در ادامه کاهش مشابهی اتخاذ شد که پیش‌تر اعلام شده بود و مجموع ظرفیت حذف‌شده از برنامه زمستانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ این شرکت را به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار صندلی رساند.
ایزی‌جت که یکی از شناخته‌شده‌ترین شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت اروپا به شمار می‌رود، اعلام کرده است که هدف از این اقدام، کاهش هزینه‌ها در دوره‌ای است که تقاضای سفر نسبت به تابستان پایین‌تر است و افزایش بهای سوخت، فعالیت در برخی مسیرها را از نظر اقتصادی دشوارتر کرده است.
کنتون جارویس مدیرعامل این شرکت نیز با اشاره به کاهش ظرفیت پروازی سایر شرکت‌ها گفته است که چنین تصمیم‌هایی در شرایط کنونی بازار غیرمنتظره نیست، زیرا قیمت سوخت برخلاف انتظار همچنان در سطوح بالا باقی مانده است.
این تصمیم از آن جهت مهم است که کاهش ظرفیت پروازی تنها یک اقدام داخلی برای مدیریت هزینه شرکت‌ها نیست. محدود شدن شمار پروازها در مسیرهای پرتقاضا می‌تواند انتخاب‌های مسافران را کاهش دهد و زمینه افزایش قیمت بلیت‌های باقی‌مانده را فراهم کند.
شرکت هواپیمایی نروژین هفته پیش اعلام کرد که ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده خود برای سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ را بیش از پنج درصد کاهش داده است. این در حالی است که شرکت از افزایش تقاضای سفر و نتایج مالی نسبتاً مطلوب در فصل تابستان خبر داده بود.
گیر کارلسن مدیرعامل نروژین، در اظهاراتی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های اقتصادی داشت، به یکی از دشواری‌های اصلی شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت اشاره کرد و گفت که پس از آغاز جنگ علیه ایران، این شرکت برای مدتی قیمت بلیت‌ها را افزایش داد، اما واکنش بازار نشان داد که مسافران حاضر به پرداخت مبالغ درخواستی نبودند و قیمت‌ها در ادامه تعدیل شد.
این اظهارات یکی از مهم‌ترین ابعاد بحران کنونی صنعت هوانوردی اروپا را آشکار می‌کند. شرکت‌های هواپیمایی برای جبران افزایش هزینه سوخت به درآمد بیشتری نیاز دارند، اما بخش قابل‌توجهی از مشتریان شرکت‌های ارزان‌قیمت، اساساً به دلیل پایین بودن قیمت بلیت از خدمات آنها استفاده می‌کنند و نسبت به هرگونه افزایش هزینه حساس هستند.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت می‌تواند بخشی از تقاضا را کاهش دهد و ثابت نگه داشتن قیمت‌ها نیز فشار بیشتری بر منابع مالی شرکت‌ها وارد کند.
جوزف وارادی مدیرعامل شرکت هواپیمایی ویزایر، اواخر مهرماه در حاشیه نشست صنعت هوانوردی در فرانکفورت هشدار داد که تداوم بحران غرب آسیا، شرکت‌های بیشتری را به کاهش ظرفیت پروازها و افزایش قیمت بلیت‌ها سوق خواهد داد.
وی با اشاره به قراردادهای خرید سوخت ویزایر گفت که این شرکت بخش قابل‌توجهی از نیاز خود را برای ماه‌های آینده با قیمت‌های پایین‌تر تأمین کرده و به همین دلیل ممکن است در مقایسه با برخی رقبا موقعیت مناسب‌تری داشته باشد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، ویزایر حدود ۵۰ درصد نیاز سوخت تابستان ۲۰۲۷ خود را با قراردادهای پیشین پوشش داده است.
این وضعیت نشان می‌دهد که اگرچه افزایش هزینه انرژی بر کل صنعت هوانوردی فشار وارد می‌کند، میزان آسیب‌پذیری شرکت‌ها یکسان نیست و توانایی آنها در مدیریت هزینه سوخت می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده در رقابت تبدیل شود.
با این حال، داده‌های رسمی نشان می‌دهد که ریشه اصلی فشار کنونی، افزایش کم‌سابقه قیمت سوخت هواپیما در بازار اروپا است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش سازمان اروپایی ایمنی ناوبری هوایی موسوم به یوروکنترل، میانگین قیمت سوخت هواپیما در اروپا طی ماه اکتبر به چهار دلار و ۸۴ سنت برای هر گالن رسید.
این رقم در مقایسه با میانگین دو دلار و ۲۶ سنتی ماه‌های ژانویه و فوریه ۲۰۲۶، یعنی پیش از آغاز بحران کنونی غرب آسیا، حدود ۱۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.
یوروکنترل اعلام کرده است که قیمت سوخت هواپیما در اکتبر به بالاترین میانگین ماهانه از زمان آغاز بحران رسیده و حتی از اوج قیمت‌های ثبت‌شده در ماه‌های مارس و آوریل نیز فراتر رفته است.
این جهش در شرایطی رخ داده که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای آن بر بازار جهانی انرژی، اختلال در مسیرهای تأمین سوخت و افزایش هزینه حمل‌ونقل را به یکی از نگرانی‌های اصلی فعالان اقتصادی اروپا تبدیل کرده است.
نکته مهم آن است که آثار این بحران با کاهش احتمالی قیمت نفت نیز لزوماً به‌سرعت از میان نخواهد رفت، زیرا قیمت سوخت هواپیما علاوه بر نفت خام، از ظرفیت پالایشگاه‌ها، موجودی فرآورده‌های نفتی و هزینه‌های تأمین و توزیع تأثیر می‌پذیرد.
مؤسسه تحقیقات اقتصادی بانک هلندی آی‌ان‌جی در گزارشی که ۵ آبان‌ماه منتشر شد، هشدار داده است که افزایش هزینه سوخت می‌تواند در سال ۲۰۲۷ نیز ادامه و فشار بیشتری بر شرکت‌های هواپیمایی اروپا وارد کند.
بر اساس ارزیابی این مؤسسه، سهم سوخت از مجموع هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی که در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۷ درصد بود، ممکن است در سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۳۵ درصد برسد.
این گزارش تأکید می‌کند که شرکت‌های ارزان‌قیمت در مقایسه با شرکت‌های هواپیمایی بزرگ و ارائه‌دهنده خدمات گران‌تر آسیب‌پذیری بیشتری دارند، زیرا سوخت سهم بالاتری از هزینه‌های آنها را تشکیل می‌دهد و مشتریانشان نیز حساسیت بیشتری به قیمت بلیت نشان می‌دهند.
در مقابل، شرکت‌هایی که بخش قابل‌توجهی از درآمد خود را از فروش بلیت‌های تجاری و خدمات گران‌قیمت به دست می‌آورند، معمولاً امکان بیشتری برای انتقال هزینه‌های اضافی به مسافران دارند.
مؤسسه آی‌ان‌جی همچنین هشدار داده است که حتی در صورت کاهش قیمت سوخت در سال آینده، بازگشت بهای بلیت‌های هواپیما به سطوح ابتدای سال ۲۰۲۶ بعید به نظر می‌رسد.
یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده این وضعیت، پایان تدریجی قراردادهای خرید سوخت با قیمت‌های ثابت است. بسیاری از شرکت‌های اروپایی در ابتدای بحران به پشتوانه قراردادهایی که پیش‌تر منعقد کرده بودند، توانستند بخشی از فشار افزایش قیمت‌ها را مهار کنند.
اما با پایان اعتبار این قراردادها در سال ۲۰۲۷، شرکت‌ها ناچار خواهند شد سهم بیشتری از سوخت مورد نیاز خود را با قیمت‌های بالاتر تأمین کنند. این موضوع می‌تواند فشار هزینه‌ها را با تأخیر به بازار بلیت منتقل کند و به همین دلیل، هشدارها درباره تابستان آینده اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.
علاوه بر سوخت، افزایش هزینه تعمیر و نگهداری هواپیما، دستمزد کارکنان، هزینه اجاره هواپیما و محدودیت تحویل هواپیماهای جدید نیز به مشکلات صنعت هوانوردی افزوده است.
بر اساس گزارش آی‌ان‌جی، شرکت‌های ایرباس و بوئینگ تا میانه سال ۲۰۲۶ در مجموع حدود ۱۵ هزار فروند هواپیمای سفارش‌داده‌شده و تحویل‌نشده داشته‌اند.
این وضعیت علاوه بر محدود کردن امکان افزایش ظرفیت پروازها، برخی شرکت‌ها را ناچار کرده است هواپیماهای قدیمی‌تر و پرمصرف‌تر خود را برای مدت بیشتری در خدمت نگه دارند.
مجموعه این عوامل، آینده مدلی اقتصادی را تحت فشار قرار داده است که طی سه دهه گذشته چهره حمل‌ونقل هوایی اروپا را دگرگون کرد.
تا پیش از آزادسازی تدریجی بازار هوانوردی اروپا در دهه ۱۹۹۰، بخش بزرگی از پروازهای این قاره در اختیار شرکت‌های ملی و بزرگ قرار داشت و سفر هوایی برای بسیاری از شهروندان پرهزینه بود.
با گسترش رقابت و برداشته شدن محدودیت‌های تجاری، زمینه فعالیت شرکت‌هایی فراهم شد که با کاهش هزینه خدمات، استفاده گسترده‌تر از هواپیماها و عرضه بلیت‌های ارزان، توانستند بازار تازه‌ای ایجاد کنند.
بر اساس اطلاعات کمیسیون اروپا، ظرفیت صندلی‌های برنامه‌ریزی‌شده در بازار هوایی اتحادیه اروپا طی سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۵ حدود ۱۵۲ درصد افزایش یافت. این نهاد همچنین عنوان کرد که آزادسازی بازار، رقابت بیشتر و کاهش قیمت‌ها را به همراه داشت.
در نتیجه این تحولات، سفر هوایی که زمانی برای بسیاری از خانوارها یک هزینه سنگین به شمار می‌رفت، به گزینه‌ای در دسترس‌تر برای تعطیلات، دیدارهای خانوادگی و سفرهای کوتاه در سراسر اروپا تبدیل شد.
اکنون اما افزایش هزینه انرژی و محدود شدن ظرفیت پروازها، این دستاورد را با پرسش‌های تازه‌ای مواجه کرده است.
برای مسافرانی که سفرهای خود را بر اساس بلیت‌های ارزان‌قیمت برنامه‌ریزی می‌کنند، افزایش دورقمی قیمت‌ها می‌تواند به معنای حذف برخی سفرها از بودجه خانوار باشد. این مساله به‌ویژه برای اقشار متوسط و کم‌درآمد اهمیت دارد که هم‌زمان با افزایش هزینه‌های مسکن، انرژی، مواد غذایی و سایر مخارج زندگی روبه‌رو هستند.
از سوی دیگر، کاهش پروازها می‌تواند بر فعالیت شهرهای گردشگری، فرودگاه‌های منطقه‌ای و کسب‌وکارهایی تأثیر بگذارد که در سال‌های گذشته از گسترش شبکه شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت بهره‌مند شده‌اند.
البته افزایش تقاضای سفر در برخی مسیرها و نتایج مالی نسبتاً مطلوب شماری از شرکت‌ها نشان می‌دهد که هنوز نمی‌توان از پایان قطعی الگوی پروازهای ارزان‌قیمت در اروپا سخن گفت.
با این حال، هشدارهای پیاپی مدیران شرکت‌های هواپیمایی، کاهش ظرفیت پروازی و پیش‌بینی افزایش هزینه‌ها در سال آینده، نشانه‌هایی از دشوارتر شدن شرایط فعالیت این صنعت است.
آنچه اکنون بازار هوانوردی اروپا را با چالشی جدی مواجه کرده، تناقض میان ضرورت افزایش قیمت بلیت‌ها برای جبران هزینه‌های شرکت‌ها و محدودیت توان پرداخت مسافرانی است که طی سال‌های گذشته به پروازهای ارزان وابسته شده‌اند.
از این منظر، تابستان ۲۰۲۷ می‌تواند به آزمونی تعیین‌کننده برای آینده شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت اروپا تبدیل شود. شرکت‌هایی که زمانی با وعده سفر کم‌هزینه، میلیون‌ها مسافر را جذب کردند، اکنون با این پرسش روبه‌رو هستند که چگونه می‌توانند در شرایط افزایش شدید هزینه‌ها، همچنان ارزان باقی بمانند.
پرسشی که پاسخ آن نه‌تنها آینده یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت گردشگری اروپا، بلکه امکان سفر میلیون‌ها شهروند این قاره را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
ارسال نظر