به گزارش پارس به نقل از خبرگزاری صدا وسیما در آستانه پایان ضرب الاجل جدیدی که تا سه شنبه هفتم ژوئیه تمدید شده بود، مذاکرات دشوار و نفس گیر برنامه هسته ای ایران وارد مرحله حساسی شده است. جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا و محمد جواد ظریف، همتای ایرانی وی که دو عامل اصلی چانه زنی ها هستند، بار دیگر روز یکشنبه پنجم ژوئیه در وین، پیش از رسیدن وزیران امور خارجه چین، روسیه، فرانسه، انگلیس و آلمان بارها دیدار کردند.

کری در ساعات پایانی بعد از ظهر روز یکشنبه در اظهارات کوتاهی موضعی محتاطانه از خود نشان داد. کری اعلام کرد «اکنون وقت آن است که ببینیم آیا می توانیم درباره توافقنامه به نتیجه برسیم یا خیر». وی با تاکید بر به دست آمدن «پیشرفت های واقعی» در روزهای اخیر افزود مذاکرات ممکن است باز هم به جهاتی ادامه یابد. به نظر می رسد هدف سخنان کری پیش از هر چیز فشار آوردن بر ایران باشد تا دست به «انتخاب های دشواری» بزند. در حالی که شامگاه جمعه ظریف رویکردی خوش بینانه اتخاذ کرده بود، اعلام کرد «ما هرگز تا این اندازه به دستیابی به توافقنامه نزدیک نشده بودیم».

«ابعاد نظامی احتمالی»

لوران فابیوس، وزیر امور خارجه فرانسه به نوبه خود هنگامی که شامگاه یکشنبه وارد وین، پایتخت اتریش شد، اعلام کرد «مسئله این است که بدانیم آیا ایرانیان قبول خواهند کرد به طور شفاف به تعهدات خود عمل کنند یا خیر». در طول هفته نمایندگان از ارسال علائم ضد و نقیض باز نایستاده اند. یک دیپلمات غربی اعلام کرد اما «هر چه به پایان ضرب الاجل نزدیک می شویم، بیشتر با نکات دشوار برخورد می کنیم».

یک چیز آشکار به نظر می رسد و آن اینکه: بعد از تقریبا دو سال مذاکره که دو بار تاکنون تمدید شده است، به نظر می رسد تمدید دوباره مذاکرات مطرح باشد. دور زدن تاریخ هفت ژوئیه دشوار است. زیرا دو روز بعد، وزارت امور خارجه آمریکا قرار است متن توافقنامه نهایی را به کنگره این کشور که شماری از نمایندگان آن هر گونه مصالحه با ایران را رد می کنند، ارائه کند. در صورت انقضاء این ضرب الاجل، بررسی متن توافقنامه به جای 30 روز ممکن است 60 روز طول بکشد. این سناریویی خطرناک است زیرا مخالفان توافقنامه برای از مسیر خارج کردن آن فرصت بیشتری خواهند داشت. 

پیش از رسیدن به توافق که دوم آوریل چهارچوب آن در بیانیه لوزان تعیین شده است، نکات اساسی زیادی وجود دارد که باید هنوز حل و فصل شود. یک دیپلمات غربی اعلام کرد ابتدا «ابعاد نظامی احتمالی» برنامه هسته ای ایران که به فعالیت هایی درباره بعد نظامی در اوایل سال های دهه 2000 مظنون است، باید شفاف سازی شود. این کارشناس تاکید کرد ایجاد اعتماد مستلزم این است که درباره فعالیت های هسته ای ایران در گذشته شفاف سازی شود. آژانس بین المللی انرژی اتمی از سال 2011 ارائه جزئیات دقیق درباره 12 مورد مربوط به ابعاد نظامی احتمالی را خواستار است که تاکنون تهران فقط به طور جزئی به دو مورد پاسخ داده است.

با وجود این، یوکیو آمانو، مدیر ژاپنی آژانس بین المللی انرژی اتمی روز شنبه هنگام بازگشت از سفر به تهران تایید کرد که مسائل مربوط به ابعاد نظامی احتمالی در صورت دستیابی به توافق و همکاری طرف ایرانی ممکن است تا پایان سال حل و فصل شود. در حالی که آژانس بین المللی انرژی اتمی سازمان ملل متحد در اجرای توافقنامه میان قدرت های بزرگ و ایران نقشی اساسی خواهد داشت، این سخنان آمانو به منزله علائمی مثبت تلقی شد. جزئیات دقیق بازرسی ها که تدبیری کلیدی برای راستی آزمایی رعایت تعهدات ایران خواهد بود، هنوز مشخص نشده است. یک دیپلمات اعلام کرد «هیچ کس دسترسی دائمی و نظام مند به همه پایگاه های نظامی ایران را خواستار نیست اما اگر آژانس بین المللی انرژی اتمی معتقد است در برخی پایگاه ها تجهیزات هسته ای وجود دارد، باید بتواند به آن پایگاه ها دسترسی داشته باشد ». این در حالی است که تهران با گشودن درهای پایگاه های نظامی خود مخالف است. این دیپلمات خاطر نشان کرد درباره لغو تحریم ها که اولویت ایرانی ها است، در صورتی که کاستی هایی در انجام تعهدات ایران مشاهده شود، راهکاری که برقراری مجدد تحریم ها را به طور خودکار امکان پذیر می کند، «قابل مذاکره نیست». یک منبع نزدیک به پرونده اعلام کرد و سرانجام اینکه بر اساس توافق به دست آمده در لوزان به مدت شش سال زمان فرار، یا زمان لازم برای تولید اورانیوم غنی شده کافی برای ساخت یک بمب اتمی باید یک سال باشد.

تا جایی که می توان گفت روزهای آینده برای حل و فصل این نکات دشوار کافی نیست. این امر خیلی به ظریف بستگی دارد که از 28 تا 30 ژوئن برای مشورت با (آیت الله) علی خامنه ای، رهبر معظم ایران در حال رفت و آمد به تهران بود. این دیپلمات خاطر نشان کرد ظریف در بازگشت از تهران اعلام کرد با دستور العمل پایان دادن به مذاکرات بازنگشته است.