پایگاه خبری تحلیلی «پارس»- زهراحاجیان-انرژی های نو به عنوان مقوله ای نوظهور امروزجایگاه ویژه  و تاثیرگذاری درعرصه تولیدانرژی به خود اختصاص داده است. درسال های اخیر تخریب های گسترده زیست محیطی، از جمله تولید سالانه 30 میلیارد تن دی اکسیدکربن که متاسفانه 40 درصد آن سهم تولید برق و حرارت است، جهانیان را بر آن داشته است که به سمت استفاده از انرژی های نو گام بردارند از این رو در سال های اخیر با توجه به افزایش سرمایه گذاری ها در این حوزه ، سهم استفاده از انرژی های نو نیز در دنیا در حال گسترش است. به نحوی که در برخی کشورها استفاده از برق تجدید پذیرهم اینک به بیش از 50درصد رسیده است.

این در حالی است که به گفته رئیس پژوهشکده هواخورشیددانشگاه فردوسی مشهد، درحال حاضر با وجود ظرفیت های عظیم و بی نظیری که کشورمان در زمینه دسترسی به منابع انرژی تجدید پذیر دارد ، متاسفانه بهره برداری ازاین ظرفیت به هیچ وجه مناسب وقابل قبول نیست .دکتر ضابط می گوید : متاسفانه در بحث استفاده از انرژی های نو مطابق اهداف وبرنامه های ترسیم شده نیز پیش نرفته ایم .

به نحوی که در حال حاضرمتاسفانه میزان برق تجدید پذیر تولیدی ما از طریق نیروگاه های بادی به 120 مگاوات هم نمی رسددر حالی که ظرفیت مجموعه نصب شده نیروگاه های فسیلی کشور بیش از 70 هزار مگاوات است بنابراین درمقام قیاس هم تولید 100 مگاوات برق تجدید پذیر در مقابل 70 هزار مگاوات برق فسیلی به هیچ وجه ظرفیت قابل قبولی نیست در حالی که در دنیا ظرف 15-10 سال گذشته این نرخ به شدت رشد کرده است ودر برخی کشورها به بیش از 50درصد هم می رسد.

وی تصریح می کند: درباره استفاده از انرژی خورشیدی در ایران به طورعمده سیستم های خورشیدی نصب شده در حد کیلو واتی یعنی یک تا پنجاه کیلووات بوده است که اگر مجموع این ها را در نظر بگیریم، به طور کلی سهم تولید برق از طریق انرژی خورشیدی در کشور کمتر از 20 مگاوات خواهد بود .

وی با بیان این که در حال حاضر ظرفیت تولید برق ازطریق انرژی باد در کشورحدود 50 هزار مگاوات برآورد شده است وما کمتر از نیم درصداین ظرفیت را استفاده می کنیم ،می گوید: در مورد استفاده از انرژی خورشیدی هم ظرفیت بی نظیری را در کشور شاهد هستیم به نحوی که اگر یک چهارم از کویرمان را با سلول های خورشیدی بپوشانیم، می توانیم با انرژی حاصل از آن، برق کل آسیا را تامین کنیم . در واقع ظرفیت خورشیدی در کشور ما آن قدر وسیع است که قابل بیان نیست .

این ظرفیت در بیشتر نقاط کشور نیز به همین میزان است در حالی که متاسفانه بهره برداری مناسبی ازآن نمی شود،در حالی که در اروپا که هوا همیشه ابری است، استفاده ازانرژی خورشیدی به مراتب از ایران بیشتر است.

موانع موجود

رئیس پژوهشکده هواخورشیددانشگاه فردوسی با تشریح مشکلات و موانع موجود بر سر راه استفاده از انرژی های نو می افزاید : عدم سرمایه گذاری مناسب مهم ترین مانعی است که در بحث توسعه انرژی های تجدید پذیر در کشور با آن مواجهیم . به گفته دکتر ضابط، دربحث استفاده از انرژی های نو هزینه های اولیه نصب وراه اندازی بالاست ،اما نکته اساسی اینجاست که وقتی سیستم برق بادی یا برق خورشیدی نصب شد، دیگر هزینه زیادی نداریم .

به نحوی که با تعرفه های موجود سالانه درآمدی بیش از یک میلیارد و 200 میلیون تومان (در بعضی مناطق تا 1.8میلیارد تومان) خواهد داشت که هزینه بهره برداری و نگهداری آن حدود 5 درصد درآمد حاصله می شود. لذا عملا با استفاده ازمنبع خدادادی باد می توانیم انرژی برق تولید و تا 20سال از آن بهره برداری کنیم .

مشکل دیگری که در این حوزه با آن مواجه هستیم و یکی از دغدغه های بخش خصوصی نیز به شمار می رود ، موضوع خرید برق تجدید پذیر تولیدی است. اگر چه وزارت نیرو وسازمان انرژی های نو به تازگی شرایط مناسبی برای ورود بخش خصوصی به این عرصه ایجاد کرده اند و جدولی از نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر وانرژی های نو منتشر کرده اند که سرمایه گذار را ترغیب می کند به سمت سیستم های بادی وخورشیدی و تجدید پذیر برود، با این حال از آنجا که دولت تنها مشتری برق تولیدی است ، بخش خصوصی با احتیاط عمل می کند.

دکتر ضابط تصریح می کند:در حال حاضر متقاضی عمده این حوزه ، بخش خصوصی است که طی سال های اخیرنیز استقبال خوبی نشان داده ،با این حال دغدغه بخش خصوصی ، بحث اعطای مجوزها ، اطمینان از خرید برق و ناهماهنگی هایی است که بین متولیان مجوزهای تأسیس و بهره برداری از نیروگاه ها وجود دارد و در مواردی در پیشرفت کار تاخیر ایجاد کرده است .

از دکتر ضابط سوال می کنیم که چنان چه بخواهیم مانند بسیاری ازکشورهای پیشرفته ،سهم استفاده از انرژی های نو رادرکل انرژی تولیدی درکشورارتقادهیم چه راهکارهایی بایداتخاذشود؟ وی در پاسخ می گوید: مطابق برنامه پنجم ، سالانه باید ظرفیتی بیش از 5 هزار مگاوات نیروگاه تجدید پذیر در کشور نصب شود در حالی که متاسفانه طی4 سالی که از آغاز برنامه گذشته، این هدف محقق نشده است و شاید تا به حال 50 مگاوات هم نصب نکرده باشیم .

این هدف گذاری در برنامه ششم نیز باردیگردر حال انجام است، اما نکته این جاست که وقتی سیاست گذاری خوبی انجام می گیرد و قوانین مناسبی نیز تدوین وتصویب می شود،شرایط تحقق آن نیز که مهم ترین آن ها سرمایه گذاری وجلب اطمینان بخش خصوصی است، باید دیده شود .وی با اشاره به ضرورت سرمایه گذاری کشور در حوزه های انرژی خورشیدی و بادی می گوید : در دنیا نیز سرمایه گذاری عظیمی دراین حوزه در حال انجام است. بنابراین ناگزیرهستیم که ازهم اکنون روی تحقیق، توسعه و شکل گیری این صنعت متمرکز شویم واگر بخواهیم توسعه لازم دراین خصوص اتفاق بیفتد، ازهم اکنون باید توسعه سریع صنعت ساخت توربین های بادی را درکشور داشته باشیم وتحقیق وتوسعه در زمینه انرژی های خورشیدی را سرعت دهیم تا صنعت بومی انرژی خورشیدی نیز شکل بگیرد.وی تاکید می کند: استفاده ازانرژی های تجدید پذیرامروزیک ضرورت محسوب می شود چرا که این نوع انرژی بسیار مقرون به صرفه است واز نظرزیست محیطی نیز آلایندگی ندارد.محمدرضا ابوالبشری مدیر دفتر تجاری سازی و مالکیت معنوی پژوهشکده هواخورشید دانشگاه فردوسی مشهد نیز در این باره می گوید : با وجود 300 روز آفتابی در بیش از دو سوم مناطق کشورومتوسط تابش5/5 -5/4کیلووات ساعت بر متر مربع در روز ، ایران یکی از کشورهای مستعد در زمینه توسعه انرژی خورشیدی است. برآورد ها نشان می دهد که حداقل پتانسیل کشور برای نصب نیروگاه بادی 30 هزار مگاوات و ظرفیت استفاده از انرژی خورشیدی در کشور نیز بیش از 40 هزار مگاوات است .

رویکرد جهان درعرصه تولیدانرژی های تجدید پذیر

دنیا رویکرد بسیار خوبی نسبت به بحث انرژی های نودارد به نحوی که آمریکا در بودجه سالانه خود سرمایه گذاری در حوزه انرژی باد را 50درصد افزایش داده و قرار است تا سال 2050 حدود 60درصد برق تولیدی خود رانیز از انرژی خورشید تامین کند. کشورهای دیگر نیز مانند چین، ژاپن، آلمان، انگلیس، فرانسه، اسپانیا و دانمارک هم سرمایه گذاری های خوبی در این حوزه انجام داده اند به طور نمونه در گزارشی که به تازگی منتشر شده بود، در آلمان تولید برق تجدید پذیر درنیمه آوریل بیش از 27.7 گیگاوات بوده است. در چین نیزهمه ساله میزان نصب نیروگاه های تجدید پذیر 2 برابر می شود.

جریمه های سنگین در انتظار کشورهای تولیدکننده گازهای آلاینده

پارسا-مدیر دفتر تجاری سازی و مالکیت معنوی پژوهشکده هواخورشید دانشگاه فردوسی مشهد اعلام کرد: با توجه به اجرایی شدن جریمه‌های جهانی از سال 2020 برای کشورهایی که گاز دی اکسید کربن را بیش از حد مجاز تولید می‌کنند ، اگر امروز اقدامی برای توسعه انرژی های تجدید پذیر و در نتیجه کاهش گازهای آلاینده انجام ندهیم، فردا باید هزینه های گزاف بپردازیم .

دولت برق توربین های ساخت داخل را 15 درصد گران ترمی خرد

حاجیان- سازمان انرژی های نو (سانا) اعلام کرده است که برق حاصل از توربین های بادی ساخت داخل را تا 15 درصد گران ترازبرق تولیدی توربین های بادی وارداتی می خرد. رئیس پژوهشکده هواخورشید دانشگاه فردوسی با بیان این مطلب گفت: این موضوع کمک زیادی به رونق این صنعت خواهد کرد وبا این اقدام نه تنها از تولید داخل حمایت می شود بلکه مانع خروج ارز خواهد شد و اشتغال زایی مناسبی نیزبه دنبال خواهد داشت ویک زنجیره ارزش از طراحی، ساخت، نصب و بهره برداری از نیروگاه بادی اتفاق می افتد.

روندکند ارائه تسهیلات حمایتی برای تولید برق تجدید پذیر

زهرایی- رئیس پژوهشکده هواخورشید دانشگاه فردوسی با بیان این که متاسفانه ارائه تسهیلات حمایتی برای تولید برق تجدید پذیر با کندی مواجه است ،گفت : دولت اعلام کرده است که برق تجدید پذیر را به صورت تضمینی و برای 10 تا 20 سال از بخش خصوصی می خرد ، این عمده تسهیلاتی است که اکنون ازسوی دولت ارائه می شود. اما درشرایطی که انتظار می رود دولت درموارد دیگری از جمله اعطای وام و زمین و دیگر زیر ساخت های مورد نیاز نیز از بخش خصوصی حمایت کند ، متاسفانه ارائه این کمک ها مقداری با کندی مواجه است.

تحمیل هزینه های گزاف نتیجه بی توجهی به انرژی های نو

محمدرضا ابوالبشری(مدیر تجاری سازی پژوهشکده هواخورشید دانشگاه فردوسی)- "افزایش سهم انرژی های تجدیدپذیرو نوین و گسترش نیروگاه های پراکنده و کوچک مقیاس" از جمله مواردی است که درسیاست های کلی برنامه ششم در نهم تیر 94 از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به رئیس جمهور، ابلاغ شد .‌انرژی‌های پاک یا تجدیدپذیر ازمنابعی همچون باد و خورشید تامین و به تولید انرژی الکتریکی منجر می شود.این انرژی ها برخلاف انرژی های فسیلی ، ازمزایای متعددی برخوردارند . حال آن که بر اساس مطالعات بانک جهانی و سازمان حفاظت محیط زیست کشور در سال 91 هزینه های اجتماعی ناشی از به کار گیری سوخت های فسیلی در بخش خانگی و عمومی بیش از 11947 میلیارد ریال برآورد شده است. هزینه اجتماعی، هزینه‌ای است که آثار مخرب یا سوء یک آلاینده را بر محصولات کشاورزی، اکوسیستم‌ها، مواد و سلامت انسان برآورد می‌کند. براین اساس در سال های اخیر توجه به زیان های اجتماعی ناشی از تولید برق با سوخت‌های فسیلی، کشورها را به سمت استفاده از انرژی‌های پاک هدایت کرده به طوری که در سال 2014 با وجود افزایش استفاده از انرژی، برای اولین بار طی 4دهه با وجود رشد اقتصادی جهان، تولید گازهای گلخانه‌ای مربوط به تولید انرژی ثابت ماند و این به برکت رشد انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان بوده است. در حال حاضر با اشتغال 7/7 میلیون نفر در این بخش، 19 درصد از انرژی نهایی مصرف شده در جهان توسط انرژی‌های تجدیدپذیر فراهم می‌شود.تأملی در جایگاه ایران به عنوان هفتمین کشور آلاینده هوا در جهان شاید انگیزه ای باشد برای تغییر در تولید و مصرف انرژی. همچنین نیم نگاهی به نمونه های موفق، مسیر پیشرفت را هموار می‌کند. به عنوان مثال، 3 سال پیش تنها 5 درصد از خانوارهای استرالیا از پنل‌های روی پشت بام یا آبگرمکن خورشیدی استفاده می‌کردند، اما امروز این میزان به 19 درصد رسیده است! در این میان لازم است اقشار مختلف جامعه نیز به یاری دولت بیایند و در ساخت جامعه اسلامی و پاک در تمامی ابعاد از جمله انرژی تلاش کنند.اگر چه در حال حاضر تولید برق از منابع انرژی تجدیدپذیرنظیرباد وخورشید، ازسال 74 که اولین توربین بادی 660 کیلوواتی کشوردرمنجیل نصب شد، به صورت جدی در دستورکاردولتمردان قرار گرفته است و نیز ابلاغ تعرفه جدید خرید تضمینی برق از نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک توسط وزارت نیرو در30 تیر امسال نشان ازعزم جدی کشور برای توسعه انرژی های پاک دارد، اما امید می رود با ادامه این روند، تولید حداقل 5 هزارمگاوات انرژی بادی و خورشیدی که در طول برنامه پنجم منتظر آن بودیم، در برنامه ششم محقق شود.

آمادگی مجلس برای حمایت از توسعه انرژی های نو در کشور

پارسا- عضو کمیسیون انرژی مجلس با بیان این که ایجاد زیرساخت ها و امکانات لازم برای بهره برداری از انرژی خورشیدی از جمله وظایف و تکالیف دولت است، گفت : مجلس آمادگی دارد هر قانون و مجوزی که دولت در این زمینه نیاز داشته باشد، تامین کند تا شرایط برای توسعه و استفاده از انرژی های نو مهیا شود.حسین نجابت افزود : برنامه پنجم توسعه تاکید دارد سهم استفاده از انرژی های نو در مقایسه با دیگر انرژی ها در کشور باید به بیش از 4 درصد برسد، براین اساس دولت باید با اتخاذ راهکارهای مناسب از جمله ایجاد زیرساخت ها و امکانات لازم برای بهره برداری از انرژی های تجدید پذیرمصرانه به دنبال تحقق این هدف تعیین شده در برنامه پنجم باشد.

وی با اشاره به برگزاری 2 جلسه در کمیسیون انرژی مجلس درباره استفاده از انرژی های نو، تصریح کرد: در این 2جلسه بر ضرورت استفاده هرچه بیشتر از انرژی های نو به ویژه انرژی خورشیدی تاکید شده است ومجلس آمادگی دارد هر قانون و مجوزی که دولت در این زمینه نیاز داشته باشد، تامین کند تا شرایط برای استفاده از انرژی های نو مهیا شود.

نجابت در ادامه با اشاره به وجود 2 ایستگاه کوچک تولید برق از انرژی خورشیدی در کشور، گفت: هنوز به طور جدی وارد تولید برق از انرژی خورشیدی نشده ایم و در این زمینه از واردات بهره می گیریم.باید امکانات لازم در کشور فراهم شود تا بخش خصوصی به راحتی وارد این عرصه شود و برق مورد نیاز را تامین کند.

عضو کمیسیون انرژی مجلس چالش اصلی کشور در استفاده از انرژی خورشیدی را مقرون به صرفه نبودن آن دانست و تاکید کرد: دولت باید با مدیریت صحیح و برنامه ریزی، تولید برق از انرژی خورشیدی را برای بخش خصوصی جذاب کند.وی با تاکید بر این که وجود ذخایر نفت و گاز مانع اندیشیدن دولت ها به استفاده از دیگر منابع انرژی شده است، افزود: از آنجا که استفاده از انرژی خورشیدی در دیگر کشورها رواج دارد، در ایران نیز باید به دنبال بهره گیری از این منابع باشیم.

نماینده مردم تهران در مجلس اختصاص تسهیلات به تولیدکنندگان برق از سوی دولت را گامی مثبت ارزیابی کرد و گفت :دولت باید تمام دستگاه های اجرایی را به سمت استفاده بیشتر از انرژی های نو هدایت کند.