تاثیر آلودگی صوتی کلانشهرها بر سلامت گوش؛ آیا ما هم در خطر هستیم؟
تصور کنید در میانه یک خیابان شلوغ ایستادهاید؛ صدای بوق ممتد خودروها، غرش موتور اتوبوسها و هیاهوی تمامنشدنی ساختوسازها از هر سو به شما هجوم میآورد. ما به این صداها عادت کردهایم و آنها را بخشی جداییناپذیر از زندگی شهری میدانیم، اما حقیقت این است که سیستم شنوایی انسان برای تحمل این حجم از فشار صوتی طراحی نشده است. آلودگی صوتی، برخلاف آلودگی هوا، دشمنی است که دیده نمیشود اما به آرامی و با صبر و حوصله، سلولهای حساس گوش داخلی ما را تخریب و موجب آسیب های گوش می شود. در این مقاله قصد داریم به عمق این بحران نفوذ کنیم و بررسی کنیم که زندگی در کلانشهرها چگونه میتواند باعث افت شنوایی زودرس و بیماریهای عصبی شود و آیا ما هم در صف قربانیان این هیاهوی مدرن هستیم؟
آلودگی صوتی از نگاه علم پزشکی
آلودگی صوتی تنها به معنای صداهای ناهنجار نیست، بلکه هر صدای مداوم بالای ۸۵ دسیبل را شامل میشود که میتواند به بافتهای زنده آسیب برساند. در کلانشهرها، ترافیک سنگین و فعالیتهای صنعتی باعث میشوند که گوشهای ما حتی در ساعات استراحت هم با فرکانسهای مخرب درگیر باشند. پزشکان معتقدند مواجهه طولانی با این صداها باعث خستگی عصبی و تخریب تدریجی سلولهای موئی در حلزون گوش میشود. این آسیبها برخلاف زخمهای پوستی، قابلیت ترمیم خودکار ندارند و به مرور زمان به ناشنوایی جزئی یا کامل ختم میشوند.
مکانیسم آسیب به سلولهای موئی گوش
گوش داخلی دارای هزاران سلول کوچک به نام سلولهای موئی است که وظیفه تبدیل ارتعاشات صوتی به پیامهای عصبی را بر عهده دارند. وقتی امواج صوتی شدید ناشی از بوقها یا ضربات صنعتی به این سلولها برخورد میکنند، باعث ایجاد لرزشهای بیش از حد و در نهایت مرگ این سلولها میشوند. با مرگ هر سلول موئی، بخشی از توانایی ما برای درک فرکانسهای خاص، بهویژه صداهای زیر، برای همیشه از دست میرود. متاسفانه این فرآیند بسیار تدریجی است و فرد زمانی متوجه آسیب میشود که بخش بزرگی از شنوایی خود را از دست داده است. برای مشاوره و بررسی وضعیت شنوایی خود همین حالا با متخصصان کلینیک شنوایی ترنم تماس بگیرید.
علائم اولیه افت شنوایی ناشی از محیط
یکی از اولین نشانههای آسیب صوتی در محیطهای شهری، پدیدهای به نام "وزوز گوش" یا همان شنیدن صدای سوت مداوم در سکوت است. همچنین اگر متوجه شدید که در محیطهای شلوغ برای درک صحبتهای دیگران دچار مشکل هستید، احتمالا گوش شما تحت فشار آلودگی صوتی قرار گرفته است. افزایش بلندی صدای تلویزیون یا درخواست مکرر از دیگران برای تکرار جملات، زنگ خطری است که نشان میدهد آلودگی صوتی شهر اثر خود را گذاشته است. این علائم معمولاً در ابتدا جدی گرفته نمیشوند اما پیشدرآمدی برای مشکلات حادتر در سنین بالاتر هستند.
تاثیر آلودگی صوتی بر سیستم اعصاب مرکزی
آلودگی صوتی کلانشهرها تنها به گوش آسیب نمیزند، بلکه سیستم عصبی و روانی انسان را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. قرارگیری مداوم در معرض سر و صدا باعث ترشح هورمون کورتیزول و افزایش استرس، تپش قلب و فشار خون بالا در شهروندان میشود. اختلال در تمرکز، پرخاشگری ناگهانی و خستگی مفرط ذهنی از نتایج مستقیم زندگی در مناطق پر سر و صدای شهری است. ذهن ما در این شرایط دائماً در حالت هشدار باقی میماند و فرصت بازسازی فرآیندهای عصبی را در طول شبانهروز پیدا نمیکند.
اختلال خواب و چرخه بیولوژیک بدن
صداهای شبانه در شهرهای بزرگ، حتی اگر باعث بیداری کامل نشوند، کیفیت خواب عمیق را به شدت کاهش میدهند و چرخه بدن را مختل میکنند. عبور خودروها یا صدای سیستمهای سرمایشی همسایگان مانع از ورود مغز به مرحله REM خواب میشود که برای سلامت مغز حیاتی است. این بیخوابی پنهان منجر به کاهش سیستم ایمنی بدن و حساسیت بیشتر گوشها به صداهای محیطی در روز بعد خواهد شد. در واقع، گوش ما در طول شب هم به فعالیت خود ادامه میدهد و هیچگاه به طور کامل خاموش نمیشود.
ارتباط مستقیم آلودگی صوتی و بیماریهای قلبی
مطالعات جدید نشان میدهند که میان میزان صدای محیط زندگی و خطر ابتلا به سکتههای قلبی و مغزی رابطه مستقیمی وجود دارد. صدای مداوم ترافیک باعث انقباض رگهای خونی میشود که این امر فشار مضاعفی به قلب برای پمپاژ خون وارد میکند. افرادی که در نزدیکی بزرگراهها یا فرودگاهها زندگی میکنند، به طور میانگین بیشتر از دیگران دچار تپش قلب مزمن میشوند. این نشان میدهد که آلودگی صوتی یک تهدید چندجانبه برای سلامت عمومی است و نباید آن را ساده انگاشت.
کودکان؛ قربانیان اصلی هیاهوی شهری
کودکان به دلیل سیستم عصبی در حال رشد، بسیار بیشتر از بزرگسالان در برابر آلودگیهای صوتی شهرهای بزرگ آسیبپذیر هستند. سر و صدای زیاد محیطی میتواند باعث اختلال در یادگیری زبان، کاهش حافظه کوتاهمدت و افت تحصیلی در دانشآموزان مدارس مناطق شلوغ شود. کودکانی که در محیطهای پر سر و صدا بزرگ میشوند، در مهارتهای ارتباطی و کنترل هیجانات خود دچار چالشهای جدی میشوند. محافظت از گوش کودکان در برابر صداهای ناهنجار، وظیفهای حیاتی برای والدین در محیطهای مدرن شهری است.
استفاده از هندزفری؛ تشدید بحران صوتی
بسیاری از شهروندان برای فرار از صدای شهر به موسیقی پناه میبرند، اما استفاده نادرست از هندزفری با صدای بلند، تیر خلاصی به شنوایی است. وقتی صدای هدفون را برای غلبه بر صدای اتوبوس یا مترو زیاد میکنید، فشار صوتی را به بیش از ۱۰۰ دسیبل میرسانید. این کار باعث میشود سلولهای موئی گوش در معرض تخریب مستقیم قرار بگیرند و سرعت پیرگوشی را دو چندان میکند. بهترین راه، استفاده از هدفونهای دارای قابلیت حذف نویز (Noise Cancelling) است تا نیاز به بلند کردن صدا نباشد.
در این رابطه در سایت سمعک ترنم اینگونه آمده است:
گوش بهدلیل ساختار پیچیده و ظریفی که دارد، در برابر عوامل مختلفی آسیبپذیر است. این عضو بدن از سه بخش اصلی تشکیل شده است: گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی. هر یک از این بخشها دارای عملکردهای خاصی هستند که در فرآیند شنوایی و تعادل بدن نقش دارند. کوچکترین آسیب در هر کدام از این بخشها میتواند تأثیرات گستردهای بر آستانه شنوایی و تعادل فرد داشته باشد.
راهکارهای عایقبندی صوتی در منازل
برای کاهش اثرات مخرب صدا در کلانشهرها، استفاده از پنجرههای دوجداره استاندارد و درزگیرهای حرفهای اولین قدم در محافظت از خانه است. استفاده از پردههای ضخیم، فرشهای پرزدار و حتی قرار دادن کتابخانههای بزرگ جلوی دیوارهای مشترک میتواند جذب صدا را افزایش دهد. گیاهان پهنبرگ در بالکن نیز میتوانند مانند یک فیلتر طبیعی، بخشی از فرکانسهای مزاحم خیابان را قبل از ورود به خانه خنثی کنند.
نقش مدیریت شهری در کاهش ترافیک صوتی
دولتها و شهرداریها موظفند با نصب دیوارهای صوتی در بزرگراهها و استفاده از آسفالتهای متخلخل، میزان بازتاب صدا را کاهش دهند. گسترش فضای سبز شهری و کاشت درختان در حاشیه خیابانها، یکی از موثرترین راههای طبیعی برای شکستن امواج صوتی مزاحم است. وضع قوانین سختگیرانه برای کنترل صدای خودروها و محدود کردن فعالیتهای ساختمانی در ساعات استراحت، گامی مهم در حفظ سلامت شهروندان است.
سخن پایانی
در دنیای امروز که صدای پیشرفت با سر و صدای ناهنجار گره خورده است، محافظت از شنوایی به معنای محافظت از کیفیت زندگی است. ما نباید اجازه دهیم گوشهایمان به آلودگی صوتی عادت کنند، چرا که این "عادت کردن" در واقع شروع یک تخریب بیصدا در سیستم عصبی ماست. با آگاهی از خطرات و استفاده از ابزارهای محافظتی، میتوانیم حتی در قلب کلانشهرها نیز از سلامت گوشهای خود محافظت کنیم.
ارسال نظر