نگاهی متفاوت به ترسو، بزدل و به جهنم
بی انصافی در حق حسن روحانی/ مخاطب رییس جمهور، اوباما بود
حالا او خواسته با این سخنان هم به مخالفان و هم به طرفداران خود این پیام را بدهد که: این “روحانی” با آن “روحانی” فرق دارد!
پایگاه خبری تحلیلی «پارس»- عزیزالله حاتم زاده- رصد، در چند روز اخیر نقدها و تحلیل های گوناگونی درباره سخنان آقای روحانی صورت گرفته است که عمدتا به بررسی علل و پیامدهای سخنان تند روحانی در جمع سفرا و نمایندگان ایران پرداخته اند. این تحلیل ها غالبا به ابعاد داخلی مساله و دلایل و پیامدهای طرح چنین سخنانی از سوی روحانی در فضای سیاسی داخل کشور پرداخته اند، برخی از تحلیلها نیز با رویکرد اخلاقی به قضاوت ارزشی درباره سخنان رئیس جمهوری دست زده اند و به این موضوع پرداختند که آیا او “حق” داشته چنین سخنانی را مطرح کند یا نه. این نوشته از زاویه متفاوتی به مساله می پردازد و هدفش نیز انتقاد یا حمایت از سخنان آقای روحانی یا به طور کلی قضاوت ارزشی درباره آن نیست. هدف پاسخ به این سوال است: “چرا” روحانی در شرایط کنونی این سخنان را به زبان آورد؟
فرضیه اول: روحانی عصبانی بود
در پاسخ به این سوال نیز، به طور کلی میتوان سه فرضیه کلی را مطرح کرد: فرضیه نخست این است که آقای روحانی صرفا از روی خشم و عصبانیت و در نتیجه فشارهایی که در چند ماه اخیر از سوی گروههای تندرو متحمل شده است، به بیان این سخنان پرداخت و هدف برنامه ریزی شده و مشخصی نیز از بیان این مطالب نداشته است. اگر این فرضیه درست باشد، بررسی و تحلیل اینکه چرا روحانی در این شرایط اینگونه تند و صریح موضع گیری کرد دیگر موضوعیت ندارد. چرا که از اساس “دلیل” خاصی برای آن وجود نداشته است. اما با توجه به آستانه تحمل دولت تدبیر و امید و شخص رئیس جمهور و همچنین دقت و ظرافت ایشان در انتخاب واژهها، کمتر کسی به صحت این فرضیه اعتقاد دارد. آقای روحانی حتی اگر هم از دست تندروها عصبانی و خشمگین باشد، که هست، به نظر میرسد که راه کنترل و غلبه بر خشم خود را خوب بلد باشد. از سوی دیگر، مشاور فرهنگی رئیس جمهوری اعلام کرده است که سخنان او از سر “خشم” نبوده است. بنابراین، فرضیه اول چندان اعتبار ندارد و مفروض این نوشته آن است که سخنان رئیس جمهور عامدانه و با هدف خاصی بیان شده است و قاعدتا “پیام” و “مخاطب” خاصی نیز دارد. در این صورت، دو فرضیه دیگر در پاسخ به سوال فوق مطرح میشود.
فرضیه دوم: سخنان روحانی مصارف داخلی داشت
غالب تحلیلها و نقدهایی که درباره سخنان روحانی صورت گرفته است، آن را صرفا در بستر تحولات داخلی میبینند و علل و پیامدهای آن را از بعد داخلی مورد توجه قرار میدهند. اگر این فرضیه را درست بدانیم، محتوای کلی آن این است که روحانی خواست به منتقدان تندرو نشان دهد که حاضر به عقب نشینی نیست و از سوی دیگر به طرفداران خود نیز همین دلگرمی را بدهد. انتقاد و نگرانی عمده طرفداران روحانی این است که او نیز مانند خاتمی در برابر تندروها کوتاه بیاید. حالا او خواسته با این سخنان هم به مخالفان و هم به طرفداران خود این پیام را بدهد که: این “روحانی” با آن “روحانی” فرق دارد! از این منظر، هم پیام و مخاطب سخنان روحانی “داخلی” بوده است.
با فرض صحت این ادعا، نسبت دستاوردها و هزینه ها برای روحانی و دولت او چگونه خواهد بود؟ مهمترین دستاورد این سخنان این است که هم هشداری به مخالفان تندرو است و هم امید و دلگرمی دادن به طرفداران. طرفدارانی که شاید از مدارا و اعتدال بیش از حد دولت در ماه های اخیر خسته شده بودند و چند صباحی بود که انتظار نمایش مقتدرانهای را از سوی دولت و شخص رئیس جمهور میکشیدند. از سوی دیگر، منتقدانی که با سوء استفاده از رویکرد اعتدالی دولت و به نام انتقاد تخریب همه جانبه و بیپروای دولت را در پیشگرفته بودند، ممکن است با مشاهده این مواضع تند و قاطعانه از سوی رئیس جمهور کمی حساب کار دستشان بیاید.
در مقابل، به نظر میرسد که هزینههای این مساله برای دولت بسیار بیشتر باشد. نکته اول اینکه، منتقدان دولت که به تدریج در انزوا قرار گرفته بودند و اوضاع تا حدودی به سود دولت آرام شده بود، حالا دوباره جان گرفتهاند؛ زبانشان درازتر و صدایشان بلندتر شده است. آنها از شرایط کنونی بهترین استفاده را کرده تا سخنان روحانی را در تضاد با رویکرد اعتدالی دولت معرفی کنند و با این کار هم پایههای مشروعیت دولت را تضعیف کنند و هم گامی به جلو در راستای سیاست خود مبنی بر عصبی کردن دولت و درگیر کردن آن در مسائل فرعی بردارند. علاوه بر منتقدان تندرو، این سخنان آقای روحانی حتی چهره های معتدل و میانه رو اصولگرا را ناگزیر کرد که از او انتقاد کنند و این سخنان را خارج از شان دولت بدانند. در نتیجه، این دوطیف تا حدودی به شکل ناخواسته به همدیگر نزدیک شدند. مهمتر از همه اینکه روزنامهها،رسانهها و شخصیتهای اصلاح طلب نیز که همواره شعار پایبندی به اصول اخلاقی و مدارای با منتقدان را سر دادهاند، این بار نیز خواسته یا ناخواسته به انتقاد از سخنان آقای روحانی برخاستند. علاوه بر این ها، یکی از وزرای دولت در آستانه استیضاح در مجلس قرار داشت و مطرح کردن این سخنان میتواند فضا را که تا قبل از آن به طور نسبی به سود دولت بود، علیه دولت کند.
پیشبینی و درک این مخالفتها با سخنان رئیس جمهور با توجه به جو و شرایط سیاسی کشور چندان دشوار نبوده و نیست. بعید به نظر میرسد که تیم تدبیر و امید و شخص آقای روحانی نیز از پیامدهای داخلی این موضوع بیاطلاع بوده باشند. بنابراین، با توجه به برتری هزینهها بر مزایای مطرح کردن این سخنان، به نظر نمیرسد که آقای روحانی این سخنان را صرفا برای مصرف داخلی و دستیابی به برخی اهداف در عرصه سیاسی کشور مطرح کرده باشد. این فرضیه اگرچه نمیتواند به طور کلی نادرست تلقی شود، اما به نظر نمیرسد که برای بیان پاسخ سوال مطرح شده کافی باشد. در واقع، با فرض عقلایی بودن دولت و رئیس جمهور و با توجه به درایت و تدبیر وی، بیان این سخنان صرفار در قالب مسائل و تحولات سیاسی داخلی توجیهپذیر نیست.
فرضیه سوم: مخاطب روحانی، اوباما بود
نکتهای که در قالب تحلیلها درباره سخنان اخیر آقای روحانی مورد غفلت قرار گرفته است، بعد خارجی و بینالمللی این سخنان است. آقای روحانی در جمع سفرا و نمایندگان ایران در خارج سخن گفت. نشستی که برای کشورهای خارجی از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا در آن دولت به صراحت اصول سیاست خارجی خود را بیان کرد. بر این اساس، به نظر میرسد که اگرچه آقای روحانی به صراحت دولتهای خارجی و یا شخص آقای اوباما را مخاطب قرار نداد، اما در واقع مخاطب اصلی وی دولتهای خارجی و به ویژه آمریکا بودند و سخنان او نیز بیش از هر کسی حاوی پیامی روشن برای اوباما بود.
رویکرد دولت تدبیر و امید از همان آغاز با اولویت قرار دادن سیاست خارجی و برنامه هستهای، نادرست جلوه دادن این انگاره بود که ایران به دنبال توافق و مذاکره واقعی نیست و هدفش از مذاکره صرفا وقت کشی است. بر این اساس، دولت با در پیش گرفتن ابتکار یکجانبه از همان آغاز تلاش کرده است تا به طرفهای خود و همچنین افکار عمومی جهان ثابت کند که اهل مذاکره است و خواستار توافق. دولت حتی برای اثبات این ادعای خود تابوهایی مانند مذاکره علنی با آمریکا را شکست و با درک این واقعیت که حصول توافق بیش از هر چیز نیاز به توافق ایران با آمریکا دارد، سطح و میزان گفت و گوها را نیز افزایش داده است. با وجود پیشرفتهایی که دو کشور در برخی حوزهها داشتهاند، اما همواره تلاش گروه هایی در دو طرف و همچنین نبود اعتماد کامل بین دولتهای ایران و آمریکا، تا کنون مانع از حصول یک توافق نهایی و جامع شدهاست. توافقی که هر دو طرف هم برای آن تمایل دارند و هم نیاز.
از یک طرف به نظر میرسد که دو طرف فرصت بسیار خوبی دارند که اگر از آن استفاده نکنند دیگر امکان تکرار ندارد. موضع اوباما در داخل آمریکا رو به ضعف است و باید هرچه سریعتر تصمیم بگیرد. دولت آقای روحانی نیز موفقیت و تحقق برنامههایش در گرو حصول توافق است. با این حال، مانع مهمی بر سر راه دو طرف به ویژه طرف آمریکایی قرار دارد. تیم مذاکرهکننده ایرانی تا کنون ابتکار عمل را در اختیار داشته و تمایل خود را برای توافق نشان داده است. اما به نظر میرسد اوباما همچنان در اتخاذ تصمیم دچار تردید است. او گمان میکند که دولت فعلی یا در عرصه داخلی دچار ضعف و عدم قدرت کافی برای تصمیمگیری است و یا اینکه دارد همچنان “بازی” میکند و عزم جدی برای توافق ندارد. حالا به نظر میرسد که آقای روحانی به طور تلویحی خواسته است که این پیام را به اوباما منتقل کند:
۱- دولت در عرصه داخلی اقتدار و قدرت کافی برای تصمیمگیری دارد. به گونهای که میتواند در برابر تندروترین منتقدان خود این گونه موضعگیری کند.
۲- دولت عزم جدی و راسخ برای به نتیجه رساندن مذاکرات و حصول توافق دارد. تا جایی که در این راه از سیل انتقادات و مخالفتهایی داخلی نیز ابایی ندارد.
۳- شکاف و دوگانگی در داخل ایران نسبت به نحوه برخود با آمریکا و برنامه هستهای یک واقعیت است و فیلم یا بازی نیست. گروهی در داخل ایران واقعا میخواهند که با دنیا ارتباط و تعامل داشته باشند و تنشهای خود را با آمریکا نیز کاهش دهند. طبیعتا اقدامات و رویکردهای آمریکا میتواند این گروه را در داخل ایران تقویت یا تضعیف کند.
۴- نکته آخر و مهمتر اینکه آقای روحانی با این سخنان به اوباما و دولت آمریکا نشان داد که او به این میزان و با این شدت حاضر است که در مقابل منتقدان توافق بایستد. بنابراین، آقای اوباما نیز باید عزم و جدیت خود را در برابر مخالفان داخلی خود نشان دهد و به ایران این اطمینان را بدهد که او نیز حاضر است برای رسیدن به توافق با ایران این گونه جدیت نشان دهد.
البته این به معنای آن نیست که سخنان آقای روحانی صرفا خطاب به آقای اوباما و دولت آمریکا بوده است، ممکن است روحانی با این سخنان در نظر داشته که با یک تیر چند نشان هم بزند و در راستای فرضیه دوم نیز حرکت کرده باشد، اما با توجه به حساسیت شرایط و زمان اندک برای توافق نهایی در مذاکرات و همچنین اولویت و اهمیت این توافق برای دولت ایران از یک طرف و تردید آقای اوباما از طرف دیگر، به نظر میرسد که هدف از طرح این سخنان بیشتر اقناع و تشویق وی به اتخاذ تصمیم نهایی برای توافق با ایران بوده باشد.

آقای حاتم زاده با نطرات شما کاملاً موافقم حرکت روحانی یک حرکت احساسی نبود بلکه این کار به صورت تعمدی و با پیشنهاد مشاورانش انجام گرفت .
ولش کنید بدبحخت رو دلش به کجا ارام باشه دارن پسر اکبر رو که محاکمه می کنند2 مردم هم گوش به حرفش ندادند رفتند یارانه هارو گرفتند 3 تو زنو هم بیلش کاری نکرد 4 اصلاح طلبان راهم دارند از کار بیکار می کنند 5 هدیه های خانمش تو کاخ سعد اباد رو هم میگید چرا داده؟ 6- شما بگید عصبانی نشه خدایا اینا کین؟!!!!!!!!!!
درود بر روحانی
به رئیس جمهور محبوبتان هر کس که ناراحته آب بریزه اونجاش