پایگاه خبری تحلیلی «پارس»- جاوید جعفری فراهانی- مقایسه دستمزدها، میزان توجه اهالی رسانه و افکار عمومی و در نهایت محبوبیت بازیکنان و مربیان فوتبال با همراهان تیم‌های ورزشی، بیانگر این است که در ورزش قهرمانی، گاهی اوقات تلاش و سختی کار، ارتباط عادلانه‌ای با پاداش و جزا ندارد و عدالت در برخی موارد محور مسائل مربوط به رخداد‌ها در ورزش قهرمانی نیست. داستان اختلاف‌نظر دکتر ایوا، پزشک تیم چلسی و کنش و واکنش او با ژوزه مورینیو، در چند روز گذشته به اوج التهاب خود رسید و کار به جایی رسیده است که فعلا او از حضور در هتل تیم در شب بازی و همراهی تیم در روز مسابقه برحذر داشته شده است. در کنفرانس مطبوعاتی پیش از بازی، مورینیو بدون اینکه از رفتار خود عذرخواهی کند اعلام کرد که تصمیم گرفته است در بازی مقابل منچسترسیتی از پزشک دیگری روی نیمکت چلسی استفاده کند ولی این مساله ممکن است در آینده تغییر کند. برای بررسی دقیق‌تر آنچه در بازی هفته اول چلسی با سوانسی در لیگ برتر انگلستان اتفاق افتاد، به سراغ تنها پزشک ایرانی حاضر در لیگ برتر انگلستان رفتیم که سابقه کار با مربیانی مانند الن پاردو، نیل وارناک و تونی پولیس در کریستال پالاس، روی کین و میک مکارتی در ایپزویچ تاون و گرت ساتگیت در تیم ملی زیر ٢١ سال انگلستان را دارد. دکتر امیرحسین پاکروان، فارغ‌التحصیل رشته پزشکی از دانشگاه تهران و متخصص پزشکی ورزشی از دانشگاه کمبریج انگلستان است، در مورد نحوه سازماندهی پوشش پزشکی مسابقاتی مانند المپیک یا لیگ برتر توضیح می‌دهد و جزییات کامل‌تر و دقیق‌تری در مورد مصدومیت‌ها و نحوه برخورد با آنها را ارایه می‌دهد. دکتر پاکروان که عضو کالج پزشکان ورزشی اروپا، رییس کمیته فعالیت بدنی و نماینده کالج در بخش اروپایی سازمان بهداشت جهانی است، پیش از این به عنوان پزشک همراه تیم های ملی فوتبال انگلستان در رده های سنی مختلف و پزشک همراه و مشاور باشگاه فوتبال کریستال پالاس در لیگ برتر فوتبال انگلستان فعالیت کرده است و شناخت دقیقی از ملزمات مربوط به مسائل پزشکی در لیگ برتر دارد. مرور گفته‌های دکتر پاکروان، که آغاز کار حرفه‌ای‌اش در دنیای پزشکی ورزشی با آکادمی ملی المپیک ایران همراه بوده است بیانگر این است که با وجود همه پیشرفت‌های حاصل شده در ورزش قهرمانی‌مان، به خصوص فوتبال، چه فاصله محسوسی از بابت ساختار و نحوه تصمیم‌سازی در مورد پوشش پزشکی مسابقات و مسوولیت‌های پزشکان داریم.

* بعد از ماجرای پزشک چلسی و مورینیو وقتی بازیکن به دلیل برخوردی یا حادثه‌ای مصدوم می‌شود، تیم پزشکی که روی نیمکت نشسته است چه مسوولیتی دارد و چه واکنشی باید نشان دهد؟

نکته اولی که باید در پاسخ به این سوال به آن اشاره کرد این است که روی نیمکت یک پزشک و یک متخصص فیزیوتراپی حضور دارند و در پشت صحنه هم بین دو الی ٣ نفر فیزیوتراپیست آماده کمک در شرایط اضطراری هستند. علاوه بر این یک تا دو تیم مجرب پارامدیک در ورزشگاه حضور دارد که مسوولیت کمک به هر دو تیم میزبان و مهمان را بر عهده دارد. طبق قانون، آسیب‌دیدگی‌ها به طور کلی دو دسته هستند. دسته اول آسیب‌دیدگی‌هایی که خطر جدی برای سلامت بازیکن دارند مانند آسیب‌دیدگی سر یا نخاع (مانند تجربه شکستگی جمجمه پیتر چک در سال ٢٠٠٦ یا حمله قلبی فابریس موآمبا در بازی بولتن مقابل تاتنهام در سال ٢٠١٢) در این موارد، تیم پزشکی به سرعت می‌توانند وارد عمل شوند و برای نجات جان بازیکن یا کاهش میزان خطر وارد زمین می‌شوند. دسته دوم آسیب‌دیدگی‌ها، شامل مواردی است که خطر جانی برای بازیکن ندارد اما به دلیل درد زیاد یا احتمال ایجاد مصدومیت بلندمدت بازیکن قادر به ادامه بازی برای لحظاتی نیست. در این موارد داور شرایط را بررسی می‌کند و معمولا از بازیکن می‌پرسد که آیا نیازی به حضور تیم پزشکی هست یا نه و در صورت نیاز از تیم پزشکی درخواست می‌شود که وارد زمین شده و به وضعیت بازیکن مصدوم رسیدگی کنند. اصولا در ابتدا فیزیوتراپیست تیم وارد زمین می‌شود تا وضعیت را بررسی کند. او که با بی‌سیم با پزشک تیم در ارتباط است، در صورت نیاز از پزشک می‌خواهد که برای بررسی و ارایه راهکار وارد زمین شود. اگر چنانچه میزان مصدومیت بغرنج باشد با ارسال سیگنالی به کل تیم پزشکی (شامل فیزیوتراپ‌های تیم و تیم پارامدیک حاضر در وزرشگاه) آنها را برای کمک به زمین فرا می‌خواند.

* با این حساب، در بازی روز یکشنبه، ورود جان فرن و دکتر ایوا کارنیو به زمین در کدام دسته از این آسیب‌دیدگی‌ها قرار می‌گیرد؟ آیا آنها طبق قانون رفتار کردند؟

همان طور که در تصاویر تلویزیونی قابل مشاهده است، آسیب دیدگی هزارد جزو دسته دوم بود. داور پس از صحبت کردن با هزارد دو مرتبه از تیم پزشکی خواست که به زمین وارد شوند. طبق قانون، تیم پزشکی باید به درخواست داور سریعا وارد زمین شود تا به وضعیت بازیکن مصدوم رسیدگی کنند. این احتمال وجود دارد که با توجه به حساسیت بازی و ١٠ نفره بودن چلسی، ژوزه مورینیو متوجه درخواست داور از تیم پزشکی نشده باشد و از این رو تصور کرده است که تیم پزشکی سرخود تصمیم به واکنش به مصدومیت هزار گرفته است. نباید این مساله را نادیده گرفت که مسوولیت تیم پزشکی در قبال سلامت و آمادگی بازیکنان مسوولیت بسیار بالایی است که ممکن است هواداران یا اهالی رسانه از میزان حساسیت این موضوع مطلع نباشند. در درجه اول، برای تیم پزشکی، سلامت بازیکنان اهمیت دارد و بعد از آن باید به شرایط بازی و نتیجه فکر کنند. مسلما سلامت بازیکنان جنبه انسانی و حرفه‌ای کار پزشکان است.

* تجربه شخصی خودتان از برخورد با مصدومیت‌ها و تصمیم‌گیری در این موارد چه بوده است ؟ در لحظه ورود به زمین چه عواملی ممکن است فشار کار را برای گرفتن بهترین تصمیم بیشتر کند؟

در فصل گذشته، در یکی از بازی‌های حساس کریستال پالاس، تصمیم گرفتم دروازه‌بان تیم، جولین اسپرونی، به دنبال ضربه‌ای به سر از زمین بازی خارج شود، در شرایطی که خود او به‌شدت مایل بود در زمین بماند و بازی را ادامه دهد. مسلما قانع کردن بازیکن در این شرایط که از خطرات احتمالی آسیب‌دیدگی‌اش آگاه نیست و همچنین مربی تیم که در درجه اول ممکن است به بازی و نتیجه آن بیندیشد تجربه سختی است که می‌تواند به اختلاف نظر جدی با بازیکن یا مربی تیم منجر شود. این هنر پزشک تیم است که در این شرایط بتواند به زبان ساده، مشکل و میزان جدیت خطر را به کادر فنی و بازیکن منتقل کند.

* به طور کلی پزشک حایز شرایط برای کار در فوتبال حرفه‌ای چه تخصصی باید داشته باشد و اصولا پزشکان تیم‌های لیگ برتری در چه سازمان‌ها و اتحادیه‌هایی عضویت دارند؟

این مساله در گذشته بیشتر بر عهده پزشکان عمومی بود که علاقه‌مند به این کار بودند و طی گذراندن دوره‌های کوتاه‌مدتی برای این شغل آماده می‌شدند. این درحالی است که هرچه پیش می‌رویم، تمایل به استفاده از تخصص پزشکی ورزشی بیشتر می‌شود و قوانین به سمتی می‌رود که تنها کسانی می‌توانند در این جایگاه مشغول به فعالیت باشند که تخصص پزشکی ورزش داشته باشند. علاوه بر این، انواع دوره‌های مختلف در مورد درمان و رسیدگی به آسیب‌های جدی ورزشی مخصوص فوتبال هستند که به طور مرتب باید سالانه در آن حضور یابیم. آموزش پزشک‌ها به این هم محدود نمی‌شود و در باشگاه‌ها باید تمرینات مختلفی را برای سناریو‌های مختلف تمرین کرد. مرجع قانونگذاری و تایید پزشکی ورزشی در انگلستان، دانشکده متخصصین پزشکی ورزشی بریتانیاست که مقر آن در ادینبورگ است.

* با توجه به حساسیت شغلی و تخصصی پزشک‌های لیگ برتر، چرا کمتر شاهد فعالیت رسانه‌ای آنها هستیم؟

به طور کلی، حفظ اسرار پزشکی از نخستین اصول اخلاق حرفه‌ای است که باید به آن پایبند بود که در عین حال نقض آن منجر به مواجه شدن با مشکلات اساسی با سازمان نظام پزشکی انگلستان می‌شود. همچنین، اصولا تیم‌های پزشکی علاقه‌ای به وارد شدن به بحث‌های رسانه‌ای در مورد جزییات اتفاقات مربوط به باشگاه و بازیکنان تیم ندارند و مسوولیت این کار بر عهده سرمربی و تیم رسانه‌ای باشگاه است. در مورد اتفاق روز یکشنبه هم که دکتر راجرز، پزشک سابق چلسی، یکی از معدود افرادی بود که به نقد جدی فعالیت رسانه‌ای دکتر ایوا کارنیرو پرداخت و گفت ما به عنوان یک پزشک نباید به فکر هواداران و مسائل حاشیه‌ای باشیم. اصولا این مسوولیت پزشکان متخصص در حیطه ورزش است که دررسانه‌ها و فضای مجازی حاشیه‌ای ایجاد نکنند و تمرکزشان بر امور مربوط به تخصص‌شان باشد.