اندیشکده مرکز امنیت جدید آمریکایی
کسب آمادگی برای محدود ساختن ایران هستهای
یکی از اندیشکدههای واشنگتنی فعال در عرصه مطالعات امنیتی به انتشار گزارشی جامع با عنوان «چالشهای پیش روی محدود کردن یک ایران هستهای» پرداخته است.
به گزارش پارس ، تسنیم به نقل از اندیشکده مرکز امنیت جدید آمریکایی، کارشناسان این مرکز معتقدند در آینده ای نزدیک ممکن است با ایرانی مواجه شویم که توانمندی تسلیحاتی هسته ای دارد، به این منظور لازم است استراتژی کاملی برای محدود ساختن ایران طراحی و اجرا شود. لذا با تنظیم گزارشی جامع، استراتژی محدود سازی پیشنهادی خود را ارائه کردند.
سیاست اعلامی دولت اوباما این است که مانع به وجود آمدن یک ایران هسته ای شود نه اینکه یک ایران هسته ای را محدود کند. با در نظر گرفتن پیامد های بی ثبات کننده ای که حرکت ایران به سمت تسلیحات هسته ای به دنبال خواهد داشت و عدم قطعیت، هزینه های بسیار و پیامد های منفی استراتژیکی که سیاست محدود کردن به دنبال دارد چنین رویکردی را می توان رویکرد مطلوب دانست. علاوه بر این از آنجا که آمریکا وعده داده است هرگز به سمت سیاست « محدود سازی» پیش نرود، پس روی به سمت این سیاست آن هم در حال حاضر، بدون آنکه به اعتبار آمریکا صدمه وارد کند، ممکن نیست؛ در حالی که آمریکا برای مقابله مؤثر با چالش هسته ای ایارن، نیازمند این اعتبار است. التزام به استفاده از همه ابزارهای موجود در انبار قدرت ملی، از جمله استفاده احتمالی از نیروی نظامی، برای جلوگیری از دسترسی ایران به تسلیحات هسته ای، باید پابرجا باقی بماند.
با این حال نباید ارجحیت بازدارندگی به مثابه بهانه ای باشد که مانع تفکر در باب ملزومات یک محدود سازی مؤثر شود. هر چند که بعید به نظر می رسد آمریکا در برابر ظهور یک ایران هسته ای تسلیم شود، اما تهران ممکن است به یک توانمندی ناگهانی و غیر قابل توقف دست پیدا کند یا به صورت مخفی تسلیحات هسته ای را پیش از آنکه اقدامات بازدارندگی به ثمر بنشیند، تحصیل کند. همچنین یک حمله نظامی ناکارآمد به ایران می تواند خسارت اندکی به برنامه هسته ای ایران وارد کند و در عین حال انگیزه ایران برای تحصیل بمب هسته ای را تقویت کند. در صورت تحقق هر کدام از این سناریوها، واشنگتن وادار خواهد شد که بدون در نظر گرفتن اولویت های خود به سمت سیاست محدود سازی پیش برود.
این گزارش در واقع سومین بخش از مجموعه ای است که با موضوع پیامد های هسته ای شدن ایران تهیه شده است؛ در این گزارش استراتژی محدود سازی ترسیم شده است که برای مدیریت و کاستن از خطرات مربوط به ایران مسلح به تسلیحات هسته ای، کارآمد خواهد بود، البته در صورتی که تلاش ها در عرصه بازدارندگی ناکام بماند. این استراتژی ۱۱ هدف اصلی را دنبال می کند:
• جلوگیری از استفاده مستقیم ایران از تسلیحات هسته ای.
• ممانعت از واگذاری تسلیحات هسته ای توسط ایران به تروریست ها.
• محدود کردن پیامد های حمایت ایران از تروریسم متعارف، حمایت از گروه های شبهه نظامی و تجاوزات متعارف.
• دلسرد کردن ایران از به کار گرفتن تهدید هسته ای برای تحت فشار قرار دادن دیگر کشورها و ایجاد بحران.
• ممانعت از گسترش دامنه بحران توسط ایران، در هنگام بحران.
• منصرف کردن ایران از اتخاذ یک موضع هسته ای بی ثبات کننده که بر استفاده ابتدایی از تسلیحات هسته ای یا واگذاری مجوز پرتاب موشک، تأکید می کند.
• متقاعد کردن اسرائیل به دوری ورزیدن از اتخاذ یک موضع هسته ای بی ثبات کننده که بر استفاده ابتدایی از تسلیحات هسته ای یا فرایند های پرتاب موشک تأکید می کند.
• متقاعد کردن دیگر دولت ها به اجتناب از تلاش برای دست یافتن به توانمندی هسته ای تسلیحاتی.
• محدود کردن خسارت وارده به اعتبار معاهده منع گسترش تسلیحات هسته ای و راهبری آمریکا در عرصه منع گسترش تسلیحات هسته ای.
• ممانعت از تبدیل شدن ایران به تأمین کننده مواد حساس هسته ای؛ و
• حصول اطمینان از استمرار جریان انرژی از خلیج فارس.
به منظور محقق ساختن این اهداف، محدود سازی پنج عنصر کلیدی را باید دارا باشد: بازدارندگی، دفاع، انقطاع، تشنج زدایی و خلع سلاح هسته ای. هر کدام از این پنج عنصر خود شامل سیاست ها، فعالیت ها و الزامات منبعی خاصی هستند.
عنصر بازدارندگی تلاش خواهد کرد از طریق تهدیدات معتبر برگرفته از اقدام تلافی جویانه، از استفاده ایران از انرژی و تجاوزگری هسته ای جلوگیری کند، به این نحو که:
• تقویت سیاست اعلامی آمریکا که آشکارا این تهدید را مطرح می کند که استفاده ایران از توان هسته ای منجر به اقدامات تلافی جویانه هسته ای خواهد شد و تقویت پایبندی آمریکا به دفاع از متحدین و شرکای خود.
• انجام مذاکرات در سطح عالی با شرکای منطقه ای آمریکا به منظور گسترش چتر هسته ای آمریکا در برابر گرفتن این تعهد که هیچ دولتی برای دست یافتن به توانمندی تسلیحاتی هسته ای تلاش نکند.
• بررسی و ارزیابی گزینه های ممکن برای استقرار پیشاپیش نیروهای هسته ای ایران در منطقه.
• دادن ضمانت هسته ای آمریکا به اسرائیل و همکاری با مقامات اسرائیلی به منظور تقویت توانایی بازدارندگی هسته ای ایشان.
• افزایش توان دادگاه ها و نهادهای بازدارنده هسته ای به منظور بازداشتن تروریسم هسته ای.
عنصر دفاع بر آن است تا مانع آن شود که ایران از تسلیحات هسته ای خود بهره برداری کند و شرکای آمریکا را از هر گونه تجاوزی به این نحو مصون می سازد:
• افزایش توان دفاع موشکی آمریکا.
• افزایش توانایی شناسایی و خنثی سازی تسلیحات هسته ای که ممکن است توسط تروریست ها به کار گرفته شود.
• افزایش انعطاف شبکه ای به منظور کاهش تهدید حملات سایبری ایران.
• حفظ حضور پررنگ متعارف آمریکا در خلیج فارس و بررسی استقرار دفاع موشکی و دریایی بیشتر در منطقه.
• افزایش همکاری ها و فعالیت های عملیاتی امنیتی با کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه در مناطقی که سیستم دفاع موشکی، نیروی دریایی و زیرساخت های حیاتی مستقر هستند.
• افزایش همکاری امنیتی با اسرائیل، به ویژه همکاری و هماهنگی بیشتر در جهت تقویت دفاع موشکی اسرائیل.
فعالیت های مربوط به عنصر انقطاع به دنبال آن هستند تا در منطقه یک جبهه مقاومتی علیه نفوذ ایران ایجاد کنند و از این طریق فعالیت های بی ثبات کننده ایران را خنثی کرده و ناکام بگذارند، به این نحو که:
• تبدیل کردن مصر و عراق به عنوان وزنه های تعادلی در برابر نفوذ ایران از طریق روابط استراتژیک با قاهره و بغداد، افزایش حمایت ها به منظور تقویت نهاد های دموکراتیک و تشویق انجام اصلاحات مرتبط با آن.
• انجام اصلاحات سیاسی تدریجی در کشورهای حاشیه خلیج فارس.
• افزایش حمایت از عناصر غیر جهانی در جبهه مخالفین سوری و کمک به تلاش های گذار سیاسی آینده سوریه.
• افزایش کمک ها به نیروهای مسلح لبنان به منظور ایجاد یک قوای نظارتی بلند مدت روی حزب الله.
• ادامه کمک به نیروهای امنیتی فلسطینی و نهاد سازی در این سرزمین و ادامه تلاش برای مصالحه میان اسرائیل فلسطین
• افزایش همکاری ها و فعالیت های ضد تروریستی علیه شبکه تولید تهدید ایران؛ از جمله گسترش دخالت مقامات آمریکایی برای مداخله مستقیم در این امر.
• افزایش همکاری با شرکای خود به منظور متوقف کردن حمایت های مادی ایران از گروه هایی همچون حزب الله.
• استفاده گسترده از ابزارهای مالی و قانونی به منظور هدف قرار دادن افراد کلیدی و تأثیر گذار در داخل ایران.
عنصر تشنج زدایی می کوشد از طریق موارد ذیل از تبدیل شدن بحران های مرتبط با ایران به یک جنگ هسته ای جلوگیری کند:
• شکل بخشیدن مطلوب به موضع هسته ای ایران از طریق تعهد آمریکا به « عدم استفاده ابتدایی از تسلیحات هسته ای» .
• متقاعد کردن اسرائیل به رها کردن دکترین هسته ای پیش دستانه و دیگر مواضع هسته ای بی ثبات کننده.
• ایجاد مکانیسم های ارتباطاتی برای مواقع بحران با ایران و جستجوی اقدامات اعتماد ساز.
• محدود کردن اهداف نظامی آمریکا در هنگام بحران و منازعه با ایران به این منظور که نشان دهیم تغییر رژیم در ایران، هدف غایی اقدامات آمریکا نیست.
• فراهم آوردن راه های خروجی که هنگام بیرون رفت از یک موقعیت بحرانی اسباب « حفظ وجاهت» را برای ایران فراهم می کند.
عنصر خلع سلاح هسته ای می کوشد برنامه تسلیحات هسته ای ایران را تحت فشار قرار دهد و از ورود خسارت بیشتر به رژیم منع گسترش تسلیحات هسته ای جلوگیری کند، به این نحو که:
• ابقا و تقویت تحریم ها علیه ایران.
• افزایش و تقویت تلاش های منزوی ساز علیه ایران، از جمله استمرار برنامه توسعه امنیت، به منظور محدود کردن دسترسی ایران به تکنولوژی هسته ای و موشکی و متوقف ساختن ایران از انتقال افقی تکنولوژی های حساس به دیگر دولت ها و بازیگران غیر دولتی.
اگر این اقدامات صورت پذیرد، محدود سازی مؤثر ممکن می شود. اما باید دانست که عملی شدن همه آنها بسیار دشوار بوده و مصون از شکست و ناکامی نیست. خطرات یک ایران مسلح به تسلیحات هسته ای معنادار و حقیقی است و پیامد های ناکامی در محدود ساختن آن بسیار جدی و خطرناک است. موفقیت این استراتژی همچنین منوط به عوامل متعددی است که واشنگتن می تواند آنها را تحت تأثیر قرار دهد اما هیچ کنترلی بر آنها ندارد، از جمله اولویت های حکومت ایران، تصمیمات متحدید و شرکای کلیدی و میزان همکاری جامعه بین الملل در حمایت از این سیاست محدود سازی.
با ترکیب کردن این عناصر، تعقیب سیاست محدود سازی با برخی از اولویت های امنیت ملی آمریکا، رابطه جایگزینی دارد. با توجه به تعهدات امنیتی آمریکا در قبال خاورمیانه، محدود سازی، « ایجاد تعادل مجدد» استراتژیک و نظامی در آسیا را دشوارتر می سازد و تلاش های کنونی برای انجام اصلاحات در بحبوحه بهار عربی را بسیار پیچیده تر می سازد. محدود سازی همچنین نقش تسلیحات هسته ای در استراتژی امنیت ملی آمریکا را افزایش می دهد آن هم در زمانی که دولت اوباما امیدوار است در جهت عکس این سیاست پیش برود.
بنا به همه این دلایل، این گزارش به هیچ وجه توصیه نمی کند که سیاست کلی دولت اوباما به سمت محدود سازی تغییر جهت دهد؛ التزام آمریکا به این امر که از همه توان خود استفاده کند تا مانع دسترسی ایران به تسلیحات هسته ای شود همچنان باید به عنوان سیاست اصلی در پیش گرفته شود. با این حال اگر ممانعت ناکام ماند، لازم است با سرعت و استحکام بیشتری برای کاستن از خسارات احتمالی به منافع حیاتی آمریکا حرکت کنیم. با توجه به اینکه استراتژی کامل و جامعی برای موقعیتی که ایران به تسلیحات هسته ای دست یافته است در اختیار نداریم، بدیهه گویی هیا استراتژیک فقط واکنش های سیاسی تولید می کند و این نه تنها کافی نیست بلکه اثر منفی دارد. روبه رو شدن با یک ایران مسلح به تسلیحات هسته ای به خودی خود خطر ناک هست، اما عدم آمادگی در برابر این آینده محتمل بسیار خطرناک تر است. طراحی و برنامه ریزی جدی تری برای محدود سازی لازم است نه به این دلیل که آمریکا می خواهد این راه را در پیش گیرد، بلکه به این خاطر که چنین سیاستی احتمالاً تنها گزینه پیش روی ما در آینده خواهد بود.

ارسال نظر