لوله‌ها و اتصالات از جمله تجهیزاتی هستند که نقش و کاربرد ویژه‌ای در انتقال سیالاتی همچون آب، گاز و ... از نقطه‌ای به نقطه دیگر دارند. امروزه لوله و اتصالات در صنایع مختلفی استفاده می‌شوند به همین دلیل از تنوع بالایی از نظر جنس، سایز، ضخامت، اندازه، استانداردها، مواد اولیه، نحوه نصب را دارند. یکی از مهم‌ترین کاربردهای لوله‌ها و اتصالات استفاده در صنعت ساختمان‌سازی است اما محصولاتی که در ساختمان استفاده می‌شود می‌تواند با سایر لوله‌ها دیگر تفاوت‌هایی داشته باشد. در ادامه این مطلب به بررسی مهم‌ترین تفاوت‌های لوله و اتصالات ساختمانی و سایر لوله‌ها پرداخته می‌شود.

۴

انواع لوله و اتصالات ساختمانی

همان‌طور که گفته شد امروزه انواع مختلفی از لوله‌ها و اتصالات در صنایع مختلف خصوصاً صنعت ساختمان‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرند و هر کدام از آنها می‌توانند ویژگی‌ها، قابلیت‌ها و کاربردهای متفاوتی داشته باشند. از جمله رایج‌ترین لوله‌های قابل ‌استفاده در ساختمان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • لوله‌های پروپیلن که شباهت بالایی به لوله‌های پلاستیکی دارند و معمولاً در رنگ‌های سفید و سبز تولید می‌شوند. این لوله‌ها وزن کمی داشته، جابجایی و حمل‌ونقل ساده‌ای دارند و می‌توانند در برابر خوردگی، پوسیدگی، رسوب پذیری و ... مقاوم باشند.
  • لوله‌های پی‌وی‌سی که از انعطاف بالایی برخوردارند و در برابر خوردگی، سایش، خراشیدگی، حرارت و ... مقاومت خوبی دارند و از قیمت مناسبی برخوردارند.
  • لوله‌های چدنی که با توجه به آلیاژی که دارند می‌توانند اشکال متفاوتی داشته باشند و تحمل بالایی در برابر فشار و حرارت دارند. تعمیرات این لوله‌ها راحت است و در برابر پوسیدگی نیز مقاومت خوبی دارد و هر چند نصب پیچیده‌تری نسبت به لوله‌های آهن دارد اما هزینه‌های کمتری در بر خواهد داشت.
  • لوله‌های گالوانیزه که با نام لوله سفید نیز شناخته می‌شوند و می‌توانند انواع مختلفی نیز داشته باشند. این لوله‌ها قیمت مناسبی دارند اما با توجه به ایرادات و معایبی همچون زنگ‌زدگی و خوردگی کمتر استفاده می‌شوند.
  • لوله‌های پنج لایه که معمولاً از دو لایه پلیمر، یک لایه آلومینیوم و دو لایه چسب تولید می‌شوند و مانع رسیدن اکسیژن به سیالات می‌شوند و در برابر فشار و ضربه مقاومت مناسبی نیز دارند و می‌توانند تا دمای 90 درجه را نیز تحمل کنند.

۵

تفاوت لوله و اتصالات ساختمان با سایر لوله‌ها

همان‌طور که گفته شد صنعت ساختمان‌سازی دارای شرایط خاصی است و لازم است که از لوله و اتصالات ساختمان با ویژگی‌های خاص و منحصربه‌فرد استفاده شود. تجهیزات ساختمانی در مقایسه با لوله و اتصالات سایر صنایع دارای ویژگی‌های مختلفی هستند که به شرح زیر می‌باشند:

داشتن مقاومت کششی و فشاری مناسب

ازآنجایی‌که بخش عظیمی از لوله و اتصالات مور داستفاده در ساختمان‌سازی به شکل توکار و زیر مصالح استفاده می‌شوند لازم است که حتماً از مقاومت کششی و فشاری مناسبی برخوردار باشند تا در برابر تغییرات دمایی و فشارهای وارد شده بتوانند تحمل بالایی داشته باشند.

مقاومت در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی

یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که در تجهیزات ساختمانی مشاهده می‌شود زنگ‌زدگی و خوردگی لوله و اتصالات است که ناشی از رطوبت خواهد بود. لوله و اتصالات ساختمانی باید مقاومت بالایی در برابر رطوبت، زنگ‌زدگی و خوردگی داشته باشند چرا که معمولاً این تجهیزات امکان عایقبندی ندارند و اگر دچار پوسیدگی و خوردگی شوند خسارت‌های مالی زیادی ایجاد می‌کنند به همین دلیل است که امروزه لوله و اتصالات UPVC بیشترین کاربرد را در صنعت ساختمان‌سازی دارد.

نوع مواد اولیه

ازآنجایی‌که لوله و اتصالات ساختمانی بیشتر برای انتقال آب استفاده می‌شود و ارتباط مستقیمی با سلامت افراد دارد لازم است که از مواد اولیه استاندارد و بهداشتی در تولید آنها استفاده شود. برخلاف بسیاری از لوله و اتصالات که از سرب به عنوان یک ماده نگه‌دارنده و پایدارکننده استفاده می‌شود. در تولید لوله‌های ساختمانی حتماً باید از روان کننده‌ها، پرکننده‌ها، پایدارکننده‌ها، رنگ‌دانه‌ها و اصلاح‌کننده‌های کننده مورد تائید استفاده شود.

۶

نحوه نصب لوله و اتصالات

برخلاف بسیاری از صنایع که امکان استفاده از انواع اتصالات جوشی، رزوه‌ای، چسبی و ... وجود دارد در صنعت ساختمان‌سازی انتخاب‌های محدودتری وجود دارد و لوله و اتصالات ساختمانی باید نحوه نصب راحت‌تر و سریع‌تری داشته باشند. معمولاً در لوله و اتصالات پلیمری ساختمان از انواع اتصالات چسبی و کوپلینگی استفاده می‌شود که نیاز به تجهیزات، زمان و فضای کمتری دارند و می‌توانند باعث افزایش سرعت راه‌اندازی سیستم‌های لوله‌کشی شوند.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی لوله و اتصالات

یکی دیگر از مهم‌ترین نکاتی که می‌تواند به عنوان تفاوت در بین لوله و اتصالات ساختمانی و لوله و اتصالات سایر صنایع شناخته شود مشخصات فیزیکی و شیمیایی آنها است. لوله‌های ساختمانی باید از وزن مناسبی برخوردارند باشند و در برابر حلال‌های شیمیایی مقاومت بالایی داشته باشند.

رسوب پذیری پایین

رسوب پذیری یکی از مهم‌ترین مشکلاتی است که در بسیاری از لوله و اتصالات صنعتی و غیر صنعتی مشاهده می‌شود و این می‌تواند در ساختمان مشکلات و هزینه‌های زیادی ایجاد کند. تجهیزات ساختمانی باید در برابر رسوب مواد مختلف مقاومت بالایی داشته باشند به همین دلیل امروزه استفاده از لوله و اتصالات UPVC رواج بسیار بیشتری پیدا کرده است.

داشتن اتصالات مختلف

لوله‌کشی آب، برق، گاز و ... در ساختمان می‌تواند پیچیدگی‌های خاصی داشته باشد و با توجه به کمبود فضا لازم است که حتماً اتصالات مختلفی برای اهداف و کاربردهای مختلف وجود داشته باشند. از جمله رایج‌ترین اتصالاتی که در سیستم‌های لوله‌کشی ساختمان‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان به انواع اتصالات مغزی، مهره ماسوره، درپوش‌ها، بوشن‌ها، فلنج و واشر، سه‌راهی، چهارراهی، زانوها و ... اشاره کرد.

  • همچنین لوله‌ها و اتصالات ساختمان از نظر فاکتورهای دیگری همچون برگشت طولی، میزان سفتی حلقوی، سایز و ضخامت، تنوع در ابعاد و اندازه، و … با سایر لوله‌ها و اتصالات متفاوت هستند.

مهم‌ترین نکات در انتخاب لوله و اتصالات ساختمانی

همان‌طور که گفته شد لوله و اتصالات ساختمانی در مقایسه با لوله‌های دیگر در صنایع مختلف می‌توانند تفاوت‌های منحصربه‌فردی داشته و حتماً باید از ویژگی‌های ویژه‌ای برخوردار باشند. از جمله مهم‌ترین نکات و فاکتورها در انتخاب لوله‌های ساختمان می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

·        میزان دبی و فشار سیالات ساختمانی

·        نوع سیال و میزان خورندگی آن

·        شرایط جغرافیایی و آب و هوایی محیط استفاده از لوله‌ها

·        روکار بودن یا توکار بودن لوله و اتصالات

·        حداقل و حداکثر دمای منتقل شده به لوله‌ها

·        میزان ارتعاش موجود در سیستم لوله‌کشی و ...

جمع‌بندی نهایی

لوله و اتصالات ساختمانی از جمله تجهیزاتی هستند که برای انتقال سیالاتی همچون، آب، فاضلاب، گاز و حتی محافظت از سیم و کابل برق استفاده می‌شوند بنابراین با لوله و اتصالات مورد استفاده در صنایع مختلف تفاوت‌های ویژه‌ای دارند که میزان تحمل فشار و ضربه، میزان تحمل در برابر مواد شیمیایی، میزان تحمل در برابر رطوبت و مواد خورنده و ... مهم‌ترین آنها است.