رشد ساخت و ساز در شرق تهران و چالش های نگهداری سیستم فاضلاب ساختمان ها

شرق تهران با محله هایی مانند تهرانپارس، نارمک، حکیمیه، تهران نو، پیروزی و افسریه در مناطق ۴، ۸، ۱۳ و ۱۴ است که ساخت و ساز زیادی در آن انجام می شود. افزایش تعداد ساختمان های جدید در کنار ساختمان های قدیمی، باعث شده نگهداری از سیستم فاضلاب اهمیت بیشتری پیدا کند. در این مطلب، بررسی می کنیم که رشد ساخت و ساز شرق تهران چه تاثیری بر سیستم فاضلاب ساختمان دارد و برای افزایش عمر شبکه چه نکاتی را باید رعایت کرد.

چرا شرق تهران شرایط متفاوتی نسبت به سایر مناطق دارد؟

شرق تهران در سال های اخیر یکی از پررونق ترین مناطق شهر از نظر ساخت و ساز بوده است. محله هایی مانند تهرانپارس، حکیمیه، مجیدآباد، دلاوران، لویزان و شمیران نو با احداث مجتمع های مسکونی و برج های جدید، جمعیت بیشتری را نسبت به گذشته دارند. در مقابل، محله هایی مانند نارمک، تهران نو، پیروزی، نیرو هوایی، مجیدیه، هفت حوض، رسالت و افسریه هنوز تعداد زیادی ساختمان قدیمی دارند که بسیاری از آن ها از شبکه فاضلاب و لوله کشی چند دهه قبل استفاده می کنند. تفاوت در سن ساختمان ها باعث شده شرایط نگهداری سیستم فاضلاب در شرق تهران نسبت به بسیاری از مناطق دیگر با چالش مواجه باشد.

با بررسی اطلاعات ارائه شده توسط شرکت لوله بازکنی تهرانپارس، در بسیاری از این محله ها ساختمان های قدیمی تخریب شده و به جای آن آپارتمان‌ چندطبقه ساخته شده است. اما در اغلب آنها شبکه فاضلاب متناسب با افزایش تعداد واحدها نوسازی نشده است. در نتیجه، حجم بیشتری از فاضلاب از لوله هایی عبور می کند که برای چنین ظرفیتی طراحی نشده اند.

تاثیر افزایش ساخت و ساز بر سیستم فاضلاب

همان طور که اشاره شد، در محله های شرق تهران به دلیل قدیمی بودن بافت، در چند سال اخیر ساخت و ساز زیادی انجام شد. علیرغم مزایای زیادی که ساخت و ساز و جوان شدن ساختمان ها به همراه دارد، نمی توان از تاثیر منفی آن بر سیستم فاضلاب غافل شد. مشکلات زیر مهم ترین تاثیرات افزایش ساخت و ساز بر سیستم فاضلاب شرق تهران می باشند:

افزایش تعداد واحدهای مسکونی

در بسیاری از محله های شرق تهران، ساختمان های قدیمی تخریب شده و به جای آن آپارتمان چند طبقه با تعداد واحدهای بیشتر ساخته شده است. برای مثال ساختمانی که در گذشته ۴ واحد مسکونی داشت، بعد از ساخت ممکن است به ۱۲ یا حتی ۱۶ واحد تبدیل شده باشد. این تغییر باعث می شود حجم فاضلاب تولیدی چند برابر شود، اما در برخی موارد قطر لوله‌، ظرفیت چاه یا حتی مسیر خروج فاضلاب متناسب با این افزایش بازطراحی نشده است. به همین دلیل، احتمال گرفتگی لوله ها و بالا زدن فاضلاب از چاه افزایش پیدا می کند و سیستم فاضلاب نیاز به تعمیر و نگهداری بیشتری دارد.  

افزایش مصرف آب و تولید فاضلاب بیشتر

با افزایش تعداد واحدهای ساختمان، افرادی که در آن ساکن هستند نیز بیشتر می شود. در نهایت مصرف آب در آشپزخانه، سرویس های بهداشتی، حمام و ماشین‌ لباسشویی و ظرفشویی نیز افزایش پیدا می کند. در نتیجه، فاضلابی که باید از شبکه داخلی عبور کند بیشتر می شود. در نهایت، رسوبات، چربی‌ و مواد زائد سریع تر در لوله تجمع پیدا می کنند و اگر سرویس دوره ای توسط شرکت لوله بازکنی شرق تهران انجام نشود، احتمال مسدود شدن شبکه فاضلاب بیشتر خواهد شد.

کاهش عمر مفید سیستم فاضلاب

شبکه فاضلاب ساختمان مانند هر بخش دیگری از تاسیسات، ظرفیت مشخصی در طول روز دارد. هرچه تعداد دفعات استفاده از لوله بیشتر شود، به اتصالات، واشر و مسیرهای انتقال فاضلاب نیز فشار بیشتری وارد می شود. علاوه براین، با عبور حجم زیاد آب و فاضلاب، همراه با مواد شوینده و چربی، لوله ها به مرر فرسوده شده و احتمال ترک خوردگی لوله و نشت افزایش پیدا می کند.

اتصال ساختمان‌ جدید به شبکه فاضلاب قدیمی

یکی از اصلی ترین مشکلات در سیستم فاضلاب شرق تهران، اتصال ساختمان های نوساز به شبکه فاضلابی قدیمی است که برای تعداد بسیار کمتری از ساکنان طراحی شده است. در محله هایی مانند نارمک، تهران نو، پیروزی و مجیدیه این مشکل بیشتر دیده می شود. در چنین شرایطی، حتی اگر لوله کشی داخل ساختمان استاندارد باشد، محدود بودن ظرفیت شبکه فاضلاب قدیمی باعث کند شدن تخلیه فاضلاب، افزایش فشار بر لوله ها و گرفتگی های آن می شود.

ورود نخاله و مصالح ساختمانی به سیستم فاضلاب

به دلایل مختلف مانند کاهش هزینه ها، برخی از افراد بازسازی را به ساخت و ساز جدید ترجیح می دهند. در شرق تهران بازسازی بسیار زیاد انجام می شود که اغلب تنها در ظاهر ساختمان است. نه تنها سیستم شبکه فاضلاب بازسازی و ترمیم نمی شود، بلکه در بسیاری از مواقع مصالح ساختمانی وارد لوله ها می شوند. سیمان و گچ و دوغاب به دلیل بی تجربه بودن کارگران و تیم بازسازی ممکن است وارد لوله های فاضلاب شود و گرفتگی های بسیار شدیدی را بوجود می آورد.

تاثیر جغرافیای شرق تهران بر سیستم فاضلاب

از مهم ترین دلایلی که باعث بروز مشکل در سیستم فاضلاب شرق تهران می شود، ساخت و ساز زیاد در کنار شرایط جغرافیایی خاص این منطقه است. اختلاف ارتفاع برخی محله ها، نوع خاک، فضای سبز قدیمی و بارندگی های فصلی از عواملی هستند باعث امشکل در شبکه فاضلاب می شوند.

·         اختلاف ارتفاع محله ها: محله هایی مانند لویزان و بخش هایی از حکیمیه نسبت به مناطقی مانند تهرانپارس اختلاف ارتفاع بیشتری دارند. این اختلاف بر شیب لوله کشی ساختمان ها و سرعت انتقال فاضلاب تاثیر می گذارد. در صورت اجرای غیراصولی و رعایت نکردن تکنیک های لوله کشی فاضلاب، احتمال بروز مشکلاتی مانند تخلیه کند یا برگشت فاضلاب افزایش پیدا می کند.

·         جنس خاک و احتمال نشست زمین: در برخی نقاط شرق تهران، تغییرات خاک یا نشست تدریجی زمین ممکن است باعث جابه جایی لوله های مدفون، باز شدن اتصالات یا ایجاد ترک در مسیر فاضلاب شود. این اتفاق در ساختمان های قدیمی بیشتر مشاهده می شود.

·         وجود درختان قدیمی: در محله هایی مانند نارمک، لویزان و شمیران نو که درختان قدیمی فراوانی وجود دارد، ریشه‌ آنها به مرور زمان وارد لوله های فاضلاب شده و باعث کاهش قطر داخلی لوله یا حتی گرفتگی کامل آن می شود.

در کدام محله های شرق تهران مشکلات فاضلاب بیشتر دیده می شود؟

با توجه به میزان ساخت و ساز و شرایط جغرافیایی، در هر یک از محله های شرق تهران برخی از مشکلات در سیستم فاضلاب بیشتر رخ می دهد. در جدول زیر مشکلات رایجسیستم فاضلاب هر یک از محله ها دسته بندی شده اند:

چطور عمر سیستم فاضلاب ساختمان را افزایش دهیم؟

با توجه به شرایط جغرافیایی و ساخت و سازهایی که در شرق تهران انجام می شود، با چند راهکار زیر می توان تا حد مطلوبی عمر سیستم فاضلاب را افزایش داد:

·         طراحی سیستم فاضلاب متناسب با تعداد واحدهای ساختمان

·         استفاده از لوله و اتصالات استاندارد برای کاهش احتمال نشتی، شکستگی و فرسودگی

·         رعایت شیب استاندارد لوله های فاضلاب به منظور تخلیه روان فاضلاب و جلوگیری از تجمع رسوبات

·         جلوگیری از ورود گچ، سیمان و سایر مصالح ساختمانی به داخل لوله هنگام ساخت یا بازسازی

·         بازدید و سرویس دوره ای شبکه فاضلاب برای شناسایی مشکلات قبل از تبدیل شدن به خرابی پرهزینه

·         خودداری از ریختن چربی، روغن و پسماندهای جامد داخل سینک و لوله های فاضلاب

·         بررسی وضعیت لوله های قدیمی و تعویض بخش های فرسوده هنگام نوسازی ساختمان

·         استفاده از افراد متخصص برای طراحی و اجرای لوله کشی فاضلاب

جمع بندی

براساس آنچه در متن بررسی شد، سیستم فضلاب از بخش های مهمی است که معمول زمانی به آن توجه می شود که مشکل رخ دهد. در شرق تهران که ساخت و ساز با سرعت بالایی انجام می شود، رعایت استانداردهای اجرای لوله کشی و نگهداری منظم آن بهترین راه برای جلوگیری از خرابی های پرهزینه در آینده است.