کد خبر: 37263 0

محمدرضا شفیعی‌ کدکنی در بیان چگونگی آشنایی‌اش با شعر، از خریدن دیوان شعر فرخی یزدی به‌جای فرخی سیستانی می‌گوید. او همچنین می‌گوید که مدرسه نرفته و یک‌راست به دانشگاه رفته است.

به گزارش پارس به نقل از (ایسنا) ، محمدرضا شفیعی کدکنی، شاعر، پژوهشگر و استاد پیشکسوت زبان و ادبیات فارسی، در شرح نخستین تجربه های شعری و آشنایی اش با ادبیات می گوید: … شعری که در ذهنم مانده باشد، یا سند مکتوب ازش داشته باشم، فکر نمی کنم در حدود زیر سن ۱۵سالگی چیزی در حافظه ام یا در یادداشت داشته باشم؛ اما فکر می کنم در سنین شاید هفت - هشت سالگی اولین شعر را در هجو یک هم بازی ام گفته بودم که خیلی هم زشت بود و در عین حال زیبا. این را در دکان بقال سر کوچه مان، وقتی رفته بودیم با آن هم بازی مان چیزی بخریم، خواندم؛ یعنی یک چیزی در هجوش همان جا فی المجلس گفتم که آن بقال تهدیدم کرد و گفت به پدرت می گم. دیگر بیش تر از این چیزی یادم نیست. از شعرهایی که یادم هست در قضیه ی ۲۸ مرداد یک مخمس در قضیه ی گرفتاری دکتر مصدق گفته بودم… غزل های حافظ را تخمیس می کردم، از این جور چیزها. فکر می کنم بیش تر هرچه هست، اگر مانده باشد، دوروبر ۲۸ مرداد و این ها… یادم است کمی بعد از سقوط دکتر مصدق بود، یعنی درست واقعه ی ۲۸ مرداد نبود، ولی وقتی بود که آن ها در فرمانداری نظامی و این ها بودند، ما بچه بودیم و چیزی نمی فهمیدیم…

او همچنین عنوان می کند: خیلی تحت تأثیر فرخی یزدی بودم. یعنی، با حافظ که در حقیقت از بچگی خیلی مأنوس بودم. مادرم، خدا بیامرزدش، حافظ را حفظ داشت و مرا با حافظ مأنوس کرده بود. ولی از شعر معاصرین، اولین شاعر معاصری که در حقیقت تمام دیوانش را خواندم و خیلی خوشم آمد و می توانم بگویم تا حدی هم روی روحیه ام اثر گذاشت، فرخی یزدی بود و آن قضیه از این قرار است - می دانید من مدرسه نرفتم - مدرسه، دبستان، دبیرستان و این ها نرفته ام، من یک مرتبه رفتم دانشکده ی ادبیات و به اصطلاح… ولی دبستان و دبیرستان نرفتم و طبعا این آموزش دوره ی متوسطه را بعدها به فکرم افتاد که بروم و داوطلب امتحان بدهم و دیپلم گرفتم و رفتم دانشگاه. طبعا کتاب های درسی دبستانی و دبیرستانی هم در اختیار من نبود. درس من در مدرسه ی طلبگی بود و بیش تر هم در مراحل اولیه در خانه مان پیش پدرم… و یادم است یک هم بازی داشتم که به دبیرستان می رفت. کلاس اول دبیرستان بود. یک بار کتابش، گمان می کنم، خانه ی ما جا ماند. کتاب اول فارسی و در این کتاب اول فارسی مقداری شعر بود. از قدما شعرهایی بود خیلی لطیف و این ها یک ترکیب بندی از فرخی سیستانی را یکی دو تکه اش در وصف بهار را نوشته بودند. یادم است که « ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید… » نمی دانم چی بود. در این شعر در آن عالم بچگی و این ها وزن این بود، ریتمش بود؟ شاید این شادی و پاکی در فضای طبیعت و… به هر حال فرخی خیلی جوان و دلپذیر است. شعرش مرا تحت تأثیر قرار داد. دیدم که زیرش نوشته: فرخی سیستانی.

شفیعی کدکنی در بازگویی خاطراتش ادامه می دهد: به فکر افتادم بروم و این فرخی سیستانی را کشفش کنم و دیوانش را پیدا بکنم و بخرم. توی خانه مان مثلا شاهنامه داشتیم، مثنوی، سعدی، حافظ و این مشاهیر، اما دیوان فرخی نبود توی این کتاب های ما. من هم خیلی شیفته وار به این ترکیب بند وصف بهارش خیلی برخورد عاشقانه ای کردم. یک مختصر پولی به هر حال داشتم یا تهیه کردم، عیدی ای، یا به هر حال یادم نیست چی بود. به هر حال یک مختصر پولی جمع کردم و راه افتادم توی کتاب فروشی های مشهد. از این کتاب فروشی به آن کتاب فروشی که آقا شما کتاب فرخی سیستانی دارید؟ این یکی گفت نه و آن یکی گفت نه و همین جور رفتم رفتم رفتم تا خیابانی که کتاب فروشی باستان توش هست. به هر حال رفتم به کتاب فروشی باستان و گفتم که آقا کتاب فرخی سیستانی دارید؟ گمان می کنم سال ۳۱ بود، ۳۱،۳۲ شاگرد کتاب فروشی (که حالا می فهمم یک جوان مثلا به اصطلاح انقلابی و چپ و رادیکال بود) دید یک بچه ی مثلا ده - دوازده ساله ای آمده دیوان فرخی سیستانی را می خواهد. گفت: آقا جان فرخی سیستانی یک شاعری بوده همه ش در مدح پادشاه ها و آدم های قلدر و این ها شعر گرفته. تو شعر او را می خواهی چه کار کنی؟ گفتم که می خواهم بخوانم. گفت: دیوانش هم مدح سلاطین است، هم قیمتش گران است. من یک فرخی دیگری به تو می دهم که هم برای مردم شعر گفته و برای آزادی و برای مبارزه برای حقوق مردم و این ها گفته و هم قیمتش سه تومن است. یادم است سه تومن بود قیمتش. آن فرخی مثلا بیست تومن بود، بیست وپنج تومن بود، گران بود. ما هم سه تومن از این پول که کلش حالا ده تومن بود، دوازده تومن بود، دادیم و یک دیوان فرخی یزدی به جای سیستانی به ما داد و من همین طور که این پول را دادم و این کتاب را با شوق باز کردم، این مقدمه ی حسین مکی، که خب آن زمان مکی هم، به هر حال اسمی داشت و به هر حال یک حرمتی شاید در ذهن بچگانه ی ما داشت، این مقدمه را شروع کردم. همین طور توی راه به خواندن. خواندم و رفتم تا خانه که رسیدم همه ی مقدمه را خوانده بودم و هم مقدار زیادی از شعرهاش را.

شفیعی کدکنی می گوید: آن مقدمه خیلی مرا تحت تأثیر قرار داد. آن قضیه ی با آمپول هوا کشتنش و بعد نمی دانم شعرهایی که علیه ضیغم الدوله ی شیرازی گفته بود و آن شعرش برای آزادی که لبش را دوخته بودند و… یک حالت اسطوره یی در ذهن بچه ی آن زمان ایجاد می کرد که خیلی برای من الآن هم که خیلی گذشته، عزیز است. یک شاعر قدرتمند است. در نُرم خودش، در غزل سیاسی یک سرآغاز است. این کتاب را بردم و خواندم و خیلی خوشحال شدم از این که با این شاعر آشنا شده ام. یادم می آید آن مخمسی که برای قضیه ی دکتر مصدق و این ها کمی بعد از آن ماجراها گفته بودم، تحت تأثیر لحن و اسلوب و شیوه ی فرخی یزدی بود. فکر می کنم آن مخمس مال سال ۳۳ باید باشد یا اواخر ۳۲ و این ها… به هر حال قدیمی ترین تجربه های شعری من از آن شعر به اصطلاح هجوی که برای آن بچه گفته بودم در هفت - هشت سالگی. اگر صرف نظر بکنیم - که یادم است، ولی از بس زشت است، نمی خوانم، هم وزنش قشنگ است و هم قافیه ش درست است، الآن فکر می کنم در آن زمان من چطور این شعر را گفته بودم… البته به غریزه.

پی نوشت: این مطلب برگرفته از گفت وگوی محمدرضا شفیعی کدکنی در بهار سال ۱۳۶۹ است که سال ۱۳۷۴ در « گاهنامه ی ویژه ی شعر» (فرانکفورت آلمان) و بعد در مقدمه ی « گزینه ی اشعار» (انتشارات مروارید) منتشر شده است.

آلمان ادبیات دیپلم زبان و ادبیات فارسی شادی شعر طبیعت مدرسه مشهد وزن

ارسال نظر

آخرین اخبار
پربحث ترین ها
سایر رسانه ها